بهگزارش خبرنگار میراثآریا، نشست «بازنگری سند احیا» سهشنبه ۵ اسفندماه ۱۴۰۴ با حضور جمعی از استادان و متخصصان حوزه مرمت در عمارت مسعودیه برگزار شد. این نشست با هدف هماندیشی درباره بهروزرسانی سندی راهبردی برگزار شد که از سال ۱۳۸۸ مبنای اقدامات صندوق در حوزه احیا و بهرهبرداری از بناهای تاریخی بوده است.
در این نشست سیدمصطفی موسوی، عضو هیئتمدیره صندوق توسعه و احیا، حسین راعی، استادیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت، سیدهادی رضوی، مدیر اسبق فنی و اجرایی صندوق توسعه و احیا، ساشا ریاحیمقدم، عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان، سجاد موذن استادیار، دانشگاه علم و صنعت، هادی صفاییپور و کیوان جورابچی از اعضای هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، عیسی اسفنجاریکناری، استادیار دانشگاه هنر اصفهان و نواب نورعلیوند، دبیر و عضو شورای فنی صندوق توسعه و احیا حضور داشتند.
ضرورت تعیین تکلیف سند؛ اصلاح یا تدوین دستورالعمل جدید؟
در ابتدای نشست، نواب نورعلیوند با اشاره به اینکه «سند احیا» تنها سند بالادستی مدون در این حوزه است، اظهار کرد: این سند تاکنون سه بار ویرایش شده اما همچنان با چالشهایی روبهروست.
وی افزود: اکنون باید تصمیم بگیریم که آیا سند موجود با اصلاحات تکمیلی ادامه یابد یا در کنار آن، دستورالعملهای اجرایی دقیقتری برای حوزه مرمت و احیا تدوین شود تا از بروز تفسیرهای سلیقهای جلوگیری شود.
نورعلیوند تأکید کرد: هدف این جلسه رسیدن به یک «چارچوب اقدام» روشن است؛ چارچوبی که بتواند مرز وظایف، اختیارات و مسئولیتها را در مرمت و احیا مشخص کند.
تأکید بر تعیین جهتگیری صندوق توسعه و احیا
سیدهادی رضوی، مدیر اسبق فنی و اجرایی صندوق توسعه و احیا نیز با تأکید بر اینکه نباید از کنار واژگان این سند به سادگی عبور کرد، اظهار کرد: مسئله صرفاً بازنگری متن نیست، بلکه باید روشن شود صندوق توسعه و احیا در حوزه بناهای تحت اختیار خود دقیقاً به چه سمت و سویی حرکت میکند.
وی افزود: لازم است آسیبشناسی دقیقی از تجربههای گذشته انجام شده تا مشخص شود در کدام مسیرها موفق بودهایم و در کدام حوزهها با چالش روبهرو شدهایم.
رضوی با بیان اینکه دغدغه بنده فقط بازنگری در سند احیا نیست، تاکید کرد: بهنظرم ما در این حوزه باید درد داشته باشیم؛ ما یک سری اسناد بالادستی داریم که نباید تبدیل به چوپ لای چرخ شود و در سند احیا باید به این موارد توجه کرد و به همین دلیل باید در این سند بزرگتر از صندوق توسعه و احیا فکر کنیم.
برای عملیاتی کردن سند باید به دنبال نظام اجرایی و فنی باشیم
حسین راعی، استادیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت هم در این نشست با اشاره به تغییر ماهیت صندوق نسبت به دهه ۸۰، گفت: این سند در زمان خود پیشرو بوده، اما امروز دیگر کارکرد عملیاتی ندارد.
وی سه نقطه قوت سند را «غنای نظری واژگان»، «جامعیت موضوعی» و «مشروعیت نهادی» عنوان کرد و افزود: در کنار حفظ این نقاط قوت، باید واژگان و مفاهیم روزآمد نیز به آن افزوده شود. در عین حفظ این نقاط قوت، باید مفاهیم جدید حوزه مدیریت میراث، مشارکت بخش خصوصی و رویکردهای اقتصادی به آن افزوده شود.
راعی با بیان اینکه نقاط ضعف سند احیا باید تبدیل به نقاط قوت شود، بیان کرد: برای عملیاتی کردن این سند باید به دنبال نظام اجرایی و فنی و همچنین نظامهای اقتصادی و بهرهبرداری و سایر بخشهای مرتبط در این حوزه باشیم. پیششنهاد بنده این است، این جمع در طی چند جلسه، سند سیاستی را مورد بحث و بررسی قرار دهیم و سپس بهصورت تخصصی، وارد نظام فنی و اجرایی شویم و سایر نظامها را هم صندوق به صورت جداگانه پیگیری کند.
لزوم تعریف مخاطب و تدوین چکلیست عملیاتی
عیسی اسفنجاریکناری، استادیار دانشگاه هنر اصفهان که بهصورت آنلاین در این نشست شرکت کرد با تأکید بر ضرورت مشخص شدن هدف بازنگری سند احیا، گفت: باید روشن شود مخاطب این سند چه کسانی هستند. اگر قرار است سند برای متخصصان باشد یک رویکرد میطلبد و اگر برای مدیران و حتی افراد غیرمتخصص است، باید جنبه عملیاتی و اجرایی آن تقویت شود.
وی پیشنهاد داد سندی عملیاتی در قالب چکلیست یا دستورالعمل در ذیل سند بالادستی یا شیوهنامه اجرایی تدوین شده تا مسیر اجرا شفافتر شود و امکان ارزیابی عملکرد پروژهها فراهم آید.
اسفنجاریکناری یادآور شد: باید تجارب متنوع بهخصوص مرتبط با کارشناسان و متحصصان در این سند مورد استفاده قرار بگیرد و مشخصا پیشنهاد من این است که کارشناسان صندوق توسعه و احیا با همکاری استادان، زمینه عملیاتی کردن این سند را فراهم کنند.
تمرکز بر تجربههای موفق و ناموفق
ساشا ریاحیمقدم،عضو هیئت علمی دانشکده مرمت دانشگاه هنر اصفهان نیز با اشاره به پیشرو بودن سند در زمان تدوین، گفت: با توجه به تجربه حدود ۲۰ ساله صندوق، اکنون نیازمند بازنگری جدی هستیم.
وی تأکید کرد سند فعلی ماهیت بالادستی دارد و مسئله اجرایی را حل نمیکند؛ بنابراین باید با بررسی پروژههای موفق و ناموفق صندوق و همچنین نمونههای موفق بیرون از صندوق، مسیرهای کارآمد استخراج و مبنای دستورالعملهای جدید قرار گیرد.
ریاحیمقدمتصریح کرد: سند فعلی یک چارچوب نظری است و مسئله اجرایی را حل نمیکند؛ بنابراین باید بر اساس اقتضائات امروز صندوق و چالشهای واقعی آن، دستورالعملهای کاربردی تدوین شود.
بازخوانی مفاهیم بنیادین و نگاه عمیقتر
سجاد موذن، استادیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت هم در این نشست با تأکید بر ضرورت نگاه عمیقتر به مفاهیم، اظهار کرد: سالها از برخی واژگان استفاده کردهایم بیآنکه به عمق معنایی آنها توجه کنیم.
وی بر بهرهگیری از ظرفیتهای اندیشه و میراث معماری ایرانی در تدوین سند جدید تأکید کرد و خواستار تعیین مأموریت مشخص و واگذاری مسئولیت تدوین به یک تیم تخصصی شد.
موذن با بیان اینکه ما در کشورمان بناهایی داریم که خود آنها به ما میگویند برای احیا و مرمت یک بنای تاریخی باید چه مواردی مد نظر قرار بگیرد، گفت: تفکر در زمینه آثار به جای مانده از گذشته میتواند ما را در مسیر تعالی آینده کمک و یاری کند.
ضرورت شکلگیری نظام حقوقی و فنی منسجم
هادی صفاییپور، عضو هیئت علمی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی نیز در این نشست به با طرح این پرسش که مسئله اصلی جلسه «بهروزرسانی سند» است یا «کارآمدسازی صندوق»، تأکید کرد: اگر هدف حفاظت و احیای بناهای تاریخی است، تنها یک سند کافی نیست و باید مجموعهای از مقررات، مصوبات و سازوکارهای حقوقی، مالی و فنی در قالب یک نظام منسجم دیده شود.
به گفته وی، حوزه مرمت دارای ابعاد حقوقی، مالی، فنی، نهادی و حتی اجتماعی است و همه این ابعاد باید در قالب یک نظام منسجم دیده شود تا امکان اجرای هماهنگ و پایدار فراهم آید.
صفاییپور با بیان اینکه ما می خواهیم این سند را به عنوان یک بخش از نظام حفاظت و احیای بناهای تاریخی که در دست صندوق توسعه و احیا است، پیش بریم، خاطرنشان کرد: مسئله بروز کردن سند احیا و کارآمدن کردن هرچه بیشتر صندوق توسعه و احیا میتواند دو قاب متفاوت در گفتوگوهای جلسات بعدی ما باشد.
نقد ساختاری سند موجود
کیوان جورابچی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و متخصص تاریخ معماری ایران هم با بیان اینکه مشکل صرفاً در قانون نیست بلکه در نحوه اجرای آن است، اظهار کرد: سند فعلی از نظر سطحبندی دچار ناهماهنگی است؛ برخی بخشها کلان و برخی کاملاً جزئی و اجرایی هستند و همین مسئله مانع از تبدیل شدن آن به یک سند بالادستی منسجم یا دستورالعمل اجرایی کارآمد شده است.
وی با بیان اینکه اجرای دقیق و بدون تفسیر سلیقهای قوانین میتواند بسیاری از مشکلات را کاهش دهد، افزود: سندها معمولا به چوب لای چرخ تبدیل میشوند، اساسا ماهیت قانونها هم همین است. به نظرم میرسد مشکل قانون نیست بلکه مشکل آن شخصی است که قانون را به صورت سلیقهای اجرا میکند.
جورابچی با نگاهی انتقادی به ساختار سند، تصریح کرد: اسناد و قوانین زمانی که جایگاه و سطح آنها بهدرستی تعریف نشود، بهجای تسهیل امور، به مانعی در مسیر اجرا تبدیل میشوند. ضمنآنکه اگر قانون دقیق، شفاف و بدون تفسیرهای سلیقهای اجرا شود، بسیاری از چالشها به وجود نمیآید.
پیشنهاد تشکیل کمیته تخصصی
در جمعبندی این نشست، استادان و صاحبنظران بر تشکیل کمیتهای متشکل از معماران مرمت، متخصصان حوزه سیاستگذاری، اقتصاد و حقوق تأکید کردند تا ضمن گردآوری اسناد مرتبط از جمله اسناد شهرداریها، سازمان برنامه و سایر نهادهای ذیربط، پیشنویس جدید سند را تدوین و برای تصویب به شورای صندوق ارائه کنند.
حاضران در این نشست تأکید کردند احیای بناهای تاریخی موضوعی میانرشتهای است و اگرچه محوریت علمی آن با معماران و متخصصان مرمت است، اما ابعاد حقوقی، اقتصادی و نهادی نیز باید بهصورت منسجم در سند جدید دیده شود.
انتهای پیام/
نظر شما