میراث‌آریا- این بازی‌ها علاوه بر سرگرمی، باعث تقویت دوستی، همکاری، تحرک و نشاط در میان افراد می‌شدند. یکی از این بازی‌های قدیمی و پرطرفدار در استان هرمزگان، بازی «هفت‌سنگ بالا» است که سال‌ها در میان کودکان و نوجوانان رواج داشته و بخشی از فرهنگ بومی این منطقه به شمار می‌آید.

هفت‌سنگ بالا از جمله بازی‌های گروهی و پرتحرک است که با وسایل بسیار ساده انجام می‌شود. مهم‌ترین وسیله در این بازی هفت عدد سنگ صاف و نسبتاً پهن است که بتوان آن‌ها را به راحتی روی یکدیگر قرار داد. علاوه بر سنگ‌ها، یک توپ نیز برای انجام بازی لازم است. در گذشته که توپ‌های امروزی کمتر در دسترس بودند، گاهی از لیف درخت خرما برای ساخت توپ استفاده می‌کردند و یا حتی یک لنگ کفش را به جای توپ به کار می‌بردند. همین سادگی وسایل باعث می‌شد که این بازی در هر مکان و زمانی قابل انجام باشد.

برای انجام این بازی حداقل چهار نفر لازم است، اما معمولاً این بازی با تعداد بیشتری از افراد، گاهی حتی بیست تا سی نفر، انجام می‌شد که همین موضوع هیجان و جذابیت آن را بیشتر می‌کرد. در آغاز بازی دو نفر به عنوان سرگروه انتخاب می‌شوند. سپس این دو نفر به نوبت از میان افراد حاضر، اعضای گروه خود را انتخاب می‌کنند. این مرحله که به آن «یارکشی» گفته می‌شود، باعث تقسیم بازیکنان به دو گروه تقریباً برابر می‌شود. اگر تعداد افراد حاضر فرد باشد، مثلاً پانزده نفر، پس از تقسیم بازیکنان بین دو گروه، یک نفر باقی می‌ماند که به او «یار کمکی» یا اصطلاحاً «نخودی» می‌گویند. این فرد در طول بازی نقش فرعی دارد و برای کمک در برخی موقعیت‌ها استفاده می‌شود.

پس از تشکیل گروه‌ها، هفت سنگ را روی هم قرار می‌دهند تا یک ستون کوچک از سنگ‌ها ساخته شود. سپس میان دو گروه قرعه‌کشی انجام می‌شود تا مشخص شود کدام گروه ابتدا بازی را آغاز می‌کند. گروهی که قرعه به نام آن‌ها می‌افتد در یک طرف قرار می‌گیرد و گروه دیگر در طرف مقابل می‌ایستد، به طوری که هفت سنگ در میان دو گروه قرار داشته باشد. یکی از افراد گروه آغازکننده توپ را در دست می‌گیرد و سعی می‌کند با پرتاب آن به سمت سنگ‌ها، آن‌ها را از روی هم بیندازد.
به محض اینکه توپ به سنگ‌ها برخورد کرده و آن‌ها فرو بریزند، مرحله اصلی بازی آغاز می‌شود. گروهی که سنگ‌ها را زده است باید سریعاً پراکنده شوند و فرار کنند، زیرا گروه مقابل توپ را برداشته و تلاش می‌کند با آن بازیکنان تیم حریف را هدف قرار دهد. در این مرحله اعضای گروه مدافع توپ را بین یکدیگر پاس می‌دهند تا بتوانند به فردی که به آن‌ها نزدیک‌تر است ضربه بزنند. اگر توپ به یکی از بازیکنان برخورد کند، آن فرد از بازی خارج می‌شود.

در همین زمان، اعضای گروهی که سنگ‌ها را زده‌اند تلاش می‌کنند فرصتی پیدا کنند تا دوباره سنگ‌ها را روی هم بچینند. این کار معمولاً با سرعت و دقت زیادی انجام می‌شود، زیرا در صورتی که توپ به آن‌ها نزدیک شود مجبورند سنگ‌ها را رها کرده و فرار کنند. بنابراین بازیکنان باید با همکاری و هماهنگی یکدیگر لحظه‌ای مناسب پیدا کنند تا یکی از اعضای گروه بتواند سنگ‌ها را دوباره مرتب کند.
هدف گروه مدافع این است که اجازه ندهد سنگ‌ها دوباره چیده شوند و با استفاده از توپ بازیکنان تیم مقابل را از بازی خارج کند. در مقابل، هدف گروه حمله‌کننده این است که پیش از آنکه همه اعضایشان حذف شوند، موفق شوند هفت سنگ را دوباره روی هم قرار دهند. بازی تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که یکی از این دو حالت رخ دهد. اگر تمام افراد گروهی که سنگ‌ها را زده‌اند با توپ از بازی خارج شوند، آن گروه بازنده محسوب می‌شود و نوبت بازی به تیم مقابل می‌رسد. اما اگر بازیکنان این گروه موفق شوند سنگ‌ها را دوباره به طور کامل روی هم بچینند، آن‌ها برنده آن دور از بازی خواهند بود و دوباره بازی را آغاز می‌کنند.

این بازی علاوه بر سرگرمی، فواید زیادی نیز داشت. هفت‌سنگ بالا باعث افزایش تحرک و فعالیت بدنی در میان کودکان و نوجوانان می‌شد و مهارت‌هایی مانند سرعت، دقت، هماهنگی و همکاری گروهی را تقویت می‌کرد.

همچنین این بازی فرصتی برای تعامل اجتماعی و ایجاد دوستی میان افراد فراهم می‌کرد و فضایی شاد و پرنشاط در میان کودکان محله‌ها ایجاد می‌کرد.

با این حال، در سال‌های اخیر و با پیشرفت فناوری و گسترش وسایلی مانند تلفن‌های همراه، رایانه‌ها و بازی‌های دیجیتال، بسیاری از این بازی‌های سنتی کم‌کم از زندگی کودکان و نوجوانان فاصله گرفته‌اند. امروزه بسیاری از کودکان بیشتر وقت خود را صرف استفاده از وسایل الکترونیکی می‌کنند و کمتر فرصت یا تمایل برای انجام بازی‌های گروهی در فضای باز دارند. از سوی دیگر، تغییر سبک زندگی، کاهش فضاهای بازی در شهرها و کم‌رنگ شدن ارتباطات محلی نیز از عواملی هستند که باعث شده‌اند بازی‌هایی مانند هفت‌سنگ بالا کمتر انجام شوند.

در نتیجه، بسیاری از این بازی‌های قدیمی که زمانی بخش مهمی از خاطرات کودکی نسل‌های گذشته بودند، در حال فراموشی هستند. با این حال، آشنایی نسل جدید با این بازی‌ها می‌تواند به حفظ بخشی از فرهنگ و هویت محلی کمک کند. بازی هفت‌سنگ بالا نمونه‌ای از میراث ناملموس مردم هرمزگان است که نشان می‌دهد چگونه با ساده‌ترین وسایل می‌توان ساعت‌ها سرگرمی و شادی ایجاد کرد.
بنابراین توجه به بازی‌های بومی و معرفی آن‌ها به نسل‌های جدید اهمیت زیادی دارد. اگر این بازی‌ها دوباره در مدارس، جشنواره‌های فرهنگی و برنامه‌های محلی معرفی و اجرا شوند، می‌توانند بار دیگر جای خود را در میان کودکان و نوجوانان پیدا کنند. حفظ این بازی‌ها در واقع حفظ بخشی از فرهنگ، تاریخ و هویت جامعه است؛ فرهنگی که اگر به آن توجه نشود، ممکن است به تدریج در میان پیشرفت‌های فناوری و تغییرات زندگی مدرن به فراموشی سپرده شود.

انتهای پیام/