مژگان اسماعیلی عضو هیاتعلمی پژوهشکده زبان شناسی، کتیبهها و متون در یادداشتی نوشت: در عصر حاضر که برخی جوامع با بحرانهای اخلاقی و ضعف نظامهای تربیتی مواجهاند، بازخوانی اندیشههای اخلاقی سعدی میتواند راهگشا باشد. سعدی نه تنها اخلاق نظری، بلکه اخلاق عملی و کاربردی را ارائه میدهد که با زندگی روزمره انسانها پیوند مستقیم دارد.
گلستان کتابی با نثرمسجع آمیخته با شعرکه در هشت باب نوشته شده است. نثر برای توضیح و روایت و شعر که حاوی حکایت های کوتاه با پیام های صریح، برای تأکید و ماندگاری به کاررفته است و بوستان کتابی منظوم در اخلاق عملی است که در ده باب با موضوعات متنوع تربیتی، با زبان شاعرانه و نمادین موضوعات اخلاقی را به نظم کشیده شده است.
ویژگیهای رویکرد تربیتی سعدی شامل؛
| واقعگرایی |
توجه به امکانات و محدودیتهای انسان |
«نتوان کرد زنگی را سپید» |
| زودهنگامی |
تأکید بر تربیت از کودکی |
«تعلیم طفل از اوان صغر» |
| الگومحوری |
استفاده از حکایت و شخصیتها |
«حکایات گلستان» |
| انسانمحوری |
احترام به کرامت انسانی |
«بنیآدم اعضای یک پیکرند» |
| تدریجیبودن |
پذیرش تغییر تدریجی |
«چوب تر را هرآنچه خواهی پیچ» |
| محیطمحوری |
اهمیت محیط در تربیت |
«حکایت دو برادر» |
سعدی از حکایت به عنوان ابزار اصلی آموزش استفاده میکند و حکایت دارای مزایایی چون جذابیت ،ماندگاری ،عینیت،همدلی و چند لایگی است . وی همچنین از زبان عامیانه استفاده میکند تا پیامش به همه برسد.
موانع کاربردپذیری
الف) شکاف دانش و عمل
- مردم نصایح سعدی را میدانند اما عمل نمیکنند
- نیاز به انگیزش و نهادسازی
ب) تغییر بافت اجتماعی
- جامعه سعدی کوچک و سنتی بود
- جامعه امروز پیچیده و صنعتی است
ج) نبود ساختار اجرایی
- اخلاق فردی بدون قانون و نهاد ناقص است
راهکارهای افزایش کاربردپذیری
بازخوانی معاصر: تفسیر نصایح سعدی با زبان امروز
نهادسازی: ایجاد ساختارهای حامی اخلاق
آموزش عملی: تدریس سعدی به شیوه فعال نه حفظی
الگوسازی: مسئولان خود عمل کنند
رسانهایسازی: ترویج فرهنگ سعدیوار در رسانهها
آثار سعدی شیرازی به ویژه گلستان (غیر مستقیم و حکایت محور)و بوستان(مستقیم و پند محور) ،نظام اخلاقی –تربیتی منسجمی ارائه میدهند که بر عقلانیت،اعتدال و مسئولیت پذیری اجتماعی استوار است. روش های تربیتی سعدی که عمدتا غیر مستقیم و حکایت محور هستند ،امروزه نیز در حوزه های مختلف تربیتی کاربرد دارند. یافتهها ی پژوهشی نشان میدهد که اخلاق سعدی بر هفت محور اصلی استوار است عدالت و انصاف ، قناعت و زهد، تواضع و فروتنی، انساندوستی، راستگویی و صداقت، خردورزی و دانش اندوزی، تاکید سعدی بر اخلاق به عنوان بنیان زندگی فردی و اجتماعی ،پیام او را در عصر حاضر نیز ارزشمند و قابل توجه ساخته است.
انتهای پیام/
نظر شما