گروهی از پژوهشگران و هنرمندان که روی نقوش حک‌شده بر سنگ‌قبرهای گورستان تاریخی قلعه شاداب پامنار در خوزستان کار کرده‌اند، معتقدند این نقش‌مایه‌های خلاقانه و منحصربه‌فرد می‌توانند در طراحی پارچه و تولید صنایع‌دستی نیز به کار گرفته شوند.

بهار سرگزی، عضو این گروه و طراح نقوش تدفینی این گورستان، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا گفت: سال ۱۳۹۰ برای گردآوری مطالب کتاب گردشگری خوزستان به منطقه شهیون سفر کردیم و در کنار قلعه شاداب با گورستانی روبه‌رو شدیم که ویژگی‌های خاص و متفاوتی داشت. پنج سال بعد، همراه با آرش نورآقایی، مجتبی گهستونی، نوشین کاظمی و پوران زنگنه، با راهنمایی سامان فرجی، پژوهشگر محلی خوزستان، گروهی تشکیل دادیم تا نقوش تدفینی این گورستان را بررسی کنیم.

او درباره اهداف این فعالیت پژوهشی توضیح داد: علاوه بر مطالعه و مستندسازی نقوش حک‌شده بر سنگ‌قبرها، به دنبال فراهم کردن زمینه‌های حفاظت از این آرامستان، استفاده از این نقوش در کپوهای تولیدی منطقه شهیون و دیگر دست‌بافته‌ها، تولید وسایل کاربردی بر پایه این طرح‌ها، چاپ کتاب، تهیه آثار تصویری برای معرفی نقش‌ونگارها، انتخاب برندی با عنوان‌های بومی برای تولیدات محلی و در نهایت ایجاد بازار اقتصادی بودیم.

سرگزی با اشاره به روند ثبت و کاربردی‌سازی این نقوش گفت: در مرحله نخست، از تمام قبرها به‌صورت کامل و جداگانه عکاسی و فیلم‌برداری کردیم. سپس مزارهای دارای نقش‌ونگار شناسایی شدند و پس از آن، نقوش طراحی و از یکدیگر تفکیک شدند. در نتیجه این فرایند، با تنوعی از نقوش انسانی، حیوانی، گیاهی و نیز طرح‌های مربوط به ابزار و ادوات روبه‌رو شدیم.

این هنرمند گرافیست ادامه داد: پس از آماده‌سازی طرح‌ها، از تعدادی سفالگر و همچنین کپوبافان بومی روستای پامنار خواستیم در آثار خود از این نقش‌ها استفاده کنند. طبیعی بود که در ابتدا کار با این طرح‌های تازه برای آن‌ها دشوار باشد، اما اکنون شماری از این نقوش روی لیوان، مگنت، ظروف و وسایل تزئینی اجرا شده است.

او تأکید کرد که ظرفیت این نقوش تنها به سفال و کپوبافی محدود نمی‌شود و می‌توان از آن‌ها در حوزه‌های دیگری نیز بهره برد. به گفته سرگزی، این نقش‌ها خلاقانه و منحصربه‌فرد هستند و علاوه بر هنرهای بومی خوزستان، در طراحی پارچه و دیگر زمینه‌ها نیز قابلیت استفاده دارند.

سرگزی، همچنین از قرار گرفتن نام روستای پامنار در فهرست روستاهای کاندید شده برای ثبت جهانی گردشگری ابراز خوشحالی کرد و آن را اتفاقی ارزشمند برای معرفی هرچه بیشتر ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و طبیعی این منطقه دانست.

او در این باره گفت: این‌که نام پامنار در میان روستاهای کاندید شده ثبت جهانی گردشگری قرار گرفته، خبر بسیار خوشحال‌کننده‌ای است. پامنار از جمله روستاهایی است که ظرفیت‌های کم‌نظیری در حوزه طبیعت، میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و زندگی بومی دارد و شایسته دیده شدن در سطح ملی و جهانی است.

سرگزی با اشاره به اهمیت این انتخاب افزود: قرار گرفتن پامنار در چنین فهرستی، می‌تواند توجه بیشتری را به داشته‌های ارزشمند این روستا جلب کند و زمینه‌ساز توسعه گردشگری، حمایت از تولیدات محلی و تقویت اقتصاد جامعه بومی شود.

او همچنین تأکید کرد: پامنار تنها یک مقصد طبیعی زیبا نیست، بلکه مجموعه‌ای از هویت، فرهنگ، تاریخ و هنر بومی را در خود جای داده است. معرفی درست این روستا می‌تواند به حفظ داشته‌های آن و شناساندن ظرفیت‌هایش به گردشگران داخلی و خارجی کمک کند.

این پژوهشگر ابراز امیدواری کرد که این روند با برنامه‌ریزی درست، مشارکت مردم محلی و توجه مسئولان ادامه پیدا کند و در نهایت به ثبت جهانی و رونق پایدار گردشگری در پامنار بیانجامد.

انتهای پیام/