محسن رضازاده، همیار محیطزیست و منابع طبیعی، پرندهنگر و فعال در زمینه تیمارداری، بازپروری حیاتوحش و شناسایی پوشش گیاهی خوزستان، در گفتوگو با خبرنگار میراث آریا، بر لزوم اقدام فوری برای ثبت جهانی روستای گردشگری پامنار در شهرستان دزفول تأکید کرد. او با توصیف این منطقه به عنوان یکی از شاهکارهای طبیعت ایران، جزئیات شگفتانگیز اکولوژیک و فرهنگی آن را تشریح نمود.
تنوع بینظیر چهارفصل و پیوند نادر گیاهی
او در بخش اول صحبتهای خود، به ویژگی بارز پامنار یعنی «چهارفصل بودن» این منطقه اشاره کرد. او توضیح داد که در هر فصل از سال، میتوان شاهد تغییرات شگفتانگیز و تنوع گیاهی منحصربهفردی در این ناحیه بود. نکتهای که او بر آن تأکید ویژه داشت، وجود پیوندی نادر میان گونههای گیاهی مختلف بود؛ جایی که نخلهای سرسبز در جوار درختان کُنار، بلوطهای کهنسال و درختان کلخنگ و بادام رشد کردهاند. این همزیستی، منظرهای خیرهکننده ایجاد کرده که در کمتر نقطهای از ایران دیده میشود.
نزدیکی به قلعه شاداب؛ ضامن حفاظت و امنیت
یکی دیگر از ویژگیهای متمایز پامنار، قرارگیری آن در مجاورت «قلعه شاداب» و روستای اسلام آباد(پا قلعه) است.
رضازاده بیان کرد که این نزدیکی تاریخی- گردشگری، نقش مهمی در افزایش سطح حفاظت از این منطقه ایفا کرده است. حضور این اثر تاریخی در کنار طبیعت بکر، باعث شده تا همواره نظارت و مراقبت بیشتری بر این اکوسیستم حساس وجود داشته باشد و از تخریب احتمالی آن جلوگیری شود.
گذار از دامداری سنتی به گردشگری پایدار
در بخش دیگری از این گفتوگو، رضازاده به تحولات اقتصادی و اجتماعی ساکنان پامنار پرداخت. او گفت که مردم این روستا، با درک ارزش بالای طبیعت اطرافشان، در حال تغییر سبک زندگی خود هستند. در گذشته، معیشت آنها کاملاً متکی بر دامداری سنتی بود، اما امروزه با هوشمندی و درک پتانسیلهای گردشگری، کمکم به سمت اقتصاد مبتنی بر طبیعتگردی حرکت کردهاند. این تغییر رویکرد، نه تنها درآمد روستاییان را افزایش میدهد، بلکه انگیزهای قوی برای حفظ و نگهداری از محیطزیست ایجاد میکند.
گنجینهای از ۱۶ گونه درخت و درختچه بومی
از منظر پوشش گیاهی، رضازاده پامنار را با توصیف «چشمنواز» معرفی کرد و لیست کاملی از درختان و درختچههای موجود در این منطقه را برشمرد که شامل بلوط، بادام، کلخنگ، نخل، جاز، رملیک، خرزهره، پده، بید، گز و کُنار است.
او تأکید کرد که در مجموع، ۱۶ گونه درخت و درختچه بومی در این منطقه شناسایی شده است که از این تعداد، ۹ گونه دارای ارزش غذایی بالا هستند. این ویژگی، پامنار را به یک منبع غنی برای تحقیقات علمی و همچنین یک مقصد ایدهآل برای گردشگران علاقهمند به طبیعت و گیاهان دارویی تبدیل کرده است.
با توجه به تمام این ویژگیها، محسن رضازاده بار دیگر بر ضرورت پیگیریهای لازم برای ثبت جهانی روستای پامنار در یونسکو تأکید کرد تا این گنجینه طبیعی و فرهنگی ایران، در سطح جهان شناخته شده و برای نسلهای آینده حفظ شود.
این پژوهشگر پوشش گیاهی خوزستان، در تشریح ویژگیهای منحصربهفرد منطقه پامنار و نواحی پیرامونی آن، به تحلیل دقیق اکولوژیک و فرهنگی این منطقه پرداخت. او با اشاره به مناطق همجوار همچون «کنارستان»، «کول خرسان» و «اشکفت زرده»، تنوع گیاهی این ناحیه را ستود و بر اهمیت ثبت جهانی آن تأکید کرد.
پیوند نادر نخل و کوهپایه زاگرس
رضازاده در ادامه به یکی از شگفتیهای طبیعی پامنار اشاره کرد: اگرچه نخل معمولاً نماد مناطق گرم و دشتی جنوب است، اما در پامنار پیوندی خاص میان نخل و کوهپایههای زاگرس شکل گرفته است. این همزیستی نادر، منظرهای بینظیر آفریده که در هیچ نقطهای از ایران تکرار نمیشود. او افزود که مردم بومی پامنار از دیرباز با بهرهگیری از برگهای نخل، هنر و صنعتی ارزشمند به نام «کپو» را پدید آوردهاند. امروزه این صنایعدستی، شهرستان دزفول با محوریت پامنار را به یک مقصد جهانی برای علاقهمندان به فرهنگ و هنر تبدیل کرده است.
تغییرات پوشش گیاهی؛ از دیواره تا دریاچه
پژوهشهای میدانی رضازاده نشان میدهد که پوشش گیاهی پامنار تابع مستقیمی از توپوگرافی و میزان سایهاندازی است. مثلا در دامنهها و دیوارهها، هرچه به دیوارههای پامنار نزدیکتر میشویم، سایه بیشتر شده و سرسبزی و طراوت پوشش گیاهی به اوج خود میرسد. اما در اطراف دریاچه سد دز با حرکت به سمت دریاچه و کاهش سایه، تراکم پوشش گیاهی کمتر میشود، اما گونههای خاصی که با رطوبت سازگارند، جایگزین میشوند. در این محدوده شاهد کِنار آبزیانی همچون خرزهره، پده و گز هستیم که هر کدام نقش مهمی در تثبیت خاک و حفظ اکوسیستم دارند.
راز گل «حسرت»؛ شکوفایی در پاییز
یکی از جذابترین یافتههای رضازاده، شناسایی گونهای نادر از گل به نام «حسرت» در محدوده پامنار است. این گل ویژگی بینظیری دارد: در بهار برگ میدهد و بذر میاندازد، اما در پاییز گل میدهد. به همین دلیل که گویی در حسرتِ گل دادن در بهار است، نام «گل حسرت» را بر خود گرفته است. این پدیده زیستشناختی، توجه گیاهشناسان را به خود جلب کرده است.
روششناسی علمی و آیندهنگری
رضازاده اشاره کرد که تمام این مشاهدات و یافتهها حاصل تحقیقات میدانی دقیق و روشهای علمی گیاهشناسی است. او با تأکید بر اینکه این منطقه دارای گونههای گیاهی کمیاب و ارزش غذایی بالا است، بار دیگر بر لزوم حفاظت علمی و توسعه پایدار گردشگری در پامنار و نواحی پیرامونی آن تأکید کرد تا این گنجینه طبیعی برای نسلهای آینده حفظ شود.
او، با تشریح یافتههای جدید خود از منطقه پامنار و نواحی پیرامونی آن، پرده از رازهای اکولوژیک و فرهنگی این گنجینه طبیعی برداشت.
این فعال محیطزیست با اشاره به رصد میدانی بیش از ۳۰۰ گونه گیاهی و بهرهگیری از نظرات اساتید دانشگاهی، بر لزوم ثبت جهانی این منطقه تأکید کرد.
انتهای پیام/
نظر شما