مهدی بهاروند، رئیس اداره توسعه جاذبه‌ها و محصولات گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، با اشاره به یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی روستاهای کشور در سال‌های اخیر، یعنی مهاجرت گسترده به شهرهای بزرگ‌تر، گفت: این پدیده در بسیاری از مناطق روستایی به‌دلیل نبود فرصت‌های شغلی پایدار، محدودیت‌های اقتصادی، کمبود زیرساخت‌های رفاهی و همچنین ادامه تحصیل در سطوح بالاتر رخ داده است. در برخی موارد، این روند به خالی شدن تدریجی روستاها انجامیده و حتی باعث شده بسیاری از جوانان پس از پایان تحصیلات نیز تمایلی به بازگشت به زادگاه خود نداشته باشند.
وی افزود: با وجود این شرایط، تجربه برخی روستاهای کشور نشان داده است که گردشگری می‌تواند به‌عنوان یک پیشران مؤثر در احیای روستاها، ایجاد اشتغال و بازگشت مهاجران عمل کند. در این میان، روستای پامنار (pamenar village) در شهرستان دزفول استان خوزستان، یکی از نمونه‌های شاخص و موفق در این زمینه به شمار می‌رود؛ روستایی که توانسته با تکیه بر ظرفیت‌های بومی، مشارکت جامعه محلی و به‌ویژه حضور پررنگ جوانان و زنان (village women and Youngers)، مسیر توسعه‌ای متفاوت و امیدبخش را طی کند.
بهاروند با بیان اینکه روستای پامنار (pamenar village) امروز تنها یک روستای گردشگری نیست، بلکه نمادی از بازگشت به ریشه‌ها و احیای سرمایه انسانی روستاهاست، تصریح کرد: یکی از ویژگی‌های متمایز این روستا، بازگشت بخشی از جوانان تحصیل‌کرده به زادگاه خود و ورود آنان به عرصه‌های مختلف گردشگری است. این موضوع نشان می‌دهد که اگر بستر مناسب فراهم شود، مهاجرت لزوماً یک مسیر یک‌طرفه و غیرقابل بازگشت نیست و می‌توان با برنامه‌ریزی درست، انگیزه ماندگاری و بازگشت را در میان نسل جوان تقویت کرد.
وی ادامه داد: در پامنار، زنان و دختران روستا (village women and Youngers)، نقش بسیار برجسته و اثرگذاری در توسعه فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی دارند. برخلاف برخی الگوهای توسعه که زنان را در حاشیه قرار می‌دهد، در این روستا آنان به‌عنوان یکی از ارکان اصلی گردشگری روستا شناخته می‌شوند و حضورشان کاملاً ملموس و تعیین‌کننده است. زنان و دختران پامنار در تولید انواع خوراک‌های محلی، پخت نان سنتی، تهیه محصولات بومی و همچنین صنایع‌دستی نقشی مهم و جدی دارند و همین مسئله سبب شده بخشی از زنجیره ارزش گردشگری در داخل خود روستا شکل بگیرد.
رئیس اداره توسعه جاذبه‌ها و محصولات گردشگری با اشاره به اینکه توسعه گردشگری در پامنار تنها محدود به یک یا دو فعالیت نیست، افزود: در کنار زنان، جوانان و مردان روستا نیز در بخش‌های مختلف این چرخه اقتصادی و اجتماعی فعال هستند. خدمات اقامتگاهی، حمل‌ونقل، قایق‌رانی، راهنمایی گردشگران، تولید محتوا، فعالیت‌های کمپینگ و معرفی ظرفیت‌های منطقه، از جمله حوزه‌هایی است که جوانان روستا در آن‌ها نقش‌آفرینی می‌کنند. این تنوع در فعالیت‌ها باعث شده گردشگری در پامنار نه‌فقط یک فرصت درآمدی، بلکه یک بستر واقعی برای هم‌افزایی اجتماعی و اقتصادی باشد.
به گفته بهاروند، همین مشارکت گسترده و هماهنگ میان زنان، دختران، جوانان و مردان روستا موجب شده پامنار به الگویی موفق در زمینه مشارکت جامعه محلی در توسعه گردشگری تبدیل شود. او تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین درس‌هایی که از تجربه پامنار می‌توان گرفت این است که توسعه گردشگری زمانی پایدار و اثربخش خواهد بود که مردم محلی در قلب آن قرار داشته باشند. هر جا که جامعه محلی، به‌ویژه زنان و جوانان، نقش مستقیم در بهره‌برداری از منافع گردشگری داشته باشد، انگیزه برای حفظ روستا، توسعه کسب‌وکارهای کوچک و جلوگیری از مهاجرت نیز افزایش می‌یابد.
وی با بیان اینکه پامنار نمونه‌ای روشن از ظرفیت روستاها برای تحقق توسعه پایدار است، گفت: این روستا نشان داده که می‌توان با اتکا به توان بومی، خلاقیت نسل جوان و مشارکت فعال زنان، هم زمینه اشتغال‌زایی را فراهم کرد و هم از روند مهاجرت معکوس حمایت کرد. در واقع، پامنار امروز فقط یک مقصد گردشگری نیست، بلکه یک تجربه موفق در پیوند میان میراث بومی، اقتصاد محلی و سرمایه اجتماعی است.
بهاروند در پایان تأکید کرد: اگر بخواهیم آینده‌ای پایدار برای روستاها رقم بزنیم، باید به سراغ الگوهایی مانند پامنار برویم؛ الگوهایی که در آن‌ها زنان، دختران، جوانان و مردان روستا همگی در ساختن آینده‌ای بهتر سهیم هستند. این تجربه نشان می‌دهد که گردشگری روستایی، در صورت برنامه‌ریزی درست و مشارکت واقعی مردم، می‌تواند به یکی از مؤثرترین ابزارها برای توسعه متوازن، اشتغال‌زایی و جلوگیری از خالی شدن روستاها تبدیل شود.

انتهای پیام/