ابوالفضل نیکوییان، مسئول واحد بوم‌گردی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مازندران در یادداشتی نوشت: انتخاب روز ۳۱ اردیبهشت ماه در سال ۱۴۰۳ و درج آن به عنوان روز ملی بوم‌کردی به طور حتم نقطه عطفی در حمایت از گزدشگری روستایی و طبیعت‌کردی در ایران است.

بوم‌گردی در دنیای امروز یکی از بخش‌های مهم توسعه پایدار در مدیریت کارآمد هر کشور محسوب می‌شود. بر مبنای تئوری‌های مفهوم توسعه پایدار، توجه به پهنه‌ها و مراکز روستایی و لحاظ ابعاد اجتماعی، اقتصادی و طبیعی آن تاکید شده است. روستاها به عنوان کهن‌ترین پهنه زیست و سکونت انسانی چه از منظر تاریخی و چه از ابعاد ذکر شده ولجد اهمیت بسیاری است. بررسی پیشینه تجارب جهانب موفق نشان می دهد که امروز حفاظت از ارزش‌های میراث‌فرهتکی و توسعه روستا یا به بیان دقیق تر حفاظت توسعه محور روستاها، موجب رشد هم زمان پارامترهای اقتصادی و فرهتکی می‌شود. این به آن معناست که بوم‌گردی در حوزه صنعت گردشکری نزدیک‌ترین ارتباط را به لحلط ماهوی با مفاهیم میراث‌فرهتکی همچون حفاظت و نگهداری ازمیراث ارزشمند روستایی را دارد.

انخاب این روز برابر با روز ۲۱ ماه می میلادی که تحت عنوان روز جهانی تنوع فرهنگی و گفت وگو و توسعه توسط سازمان ملل انتخاب شده است، خود گواه اشتراکات این حوزه و میراث‌فرهنگی است.

در طی دهه‌های گذشته رویکردهای حاکم بر طرح‌های هادی و بهسازی روستایی در کشور به سمت تامین زیر ساخت‌ها و نزذیک‌تر شدن شکل کالبدی و فرهنگی روستاها به شهرها بود. اما در طی سال‌های اخیر و توجه به مفاهیمی همچوم فرهنگ اصیل روستایی و یومی، جلوگیری از مهاجرت به شهرها از طریق اشتغال‌زایی، توجه به محیط زییت و میراث طبیعی و دیگر موارد مرتبط. سبب تغییر رویکرد به سمت و سوی حفاطت از ارزش‌های فرهنگی و رشد گردشگری بومی و روستایی در کشور شده است.

بوم‌گردی، تنها به بازدید از سیما و متظر روستاها محدود نمی‌شود، بلکه سبکی از سفر است که گردشگران را با هویت، فرهنگ، آیین‌ها و شیوه زندگی مردم بومی آشنا می کند. میراثی که در معماری خانه‌ها، آیین های محلی وشیوه زندگی سنتی ریشه دارد.

از این رو می توان گفت که انواع مدل گردشگری مرتبط با روستاها همچون گردشکری کشاورزی و بوم گردی، علاوه بر زمینه توسعه پایدار موجب حفظ فرهنگ و کالبد روستاهای این سرزمین می‌شود. کالبدی که از طریق بهره برداری از خانه‌های قدیمی و اصیل روستاها به عنوان اقامتگاه‌های بوم گردی صورت می پذیرد.

بسیاری از خانه‌های قدیمی که روزگاری در معرض تخریب و فراموشی قرار داشتند، امروز با تبدیل شدن به اقامتگاه‌های بوم‌گردی دوباره احیا شده‌اند. این خانه‌ها با معماری سنتی خود، نشان‌دهنده دانش بومی مردم هر منطقه در سازگاری با اقلیم و طبیعت هستند. استفاده از مصالح محلی، طراحی متناسب با شرایط اقلیمی و حفظ ساختار سنتی، بخشی از هویت فرهنگی روستاها را زنده نگه می‌دارد و مانع از نابودی این میراث ارزشمند می‌شود.

همچنین حفاظت و پاسداشت آیین‌ها و سنت‌های بومی زمانی محقق می‌شود که علاوه بر شناسایی و ثیت ان در میراث ملی، مورد توجه و ارزش‌گذاری قرار گیرند. حضور گردشگران در روستاها موجب تقویت انگیزه مردم محلی در حفظ این آیین‌ها می‌شود. در واقع، بوم‌گردی فرصتی ایجاد می‌کند تا فرهنگ شفاهی و سنت‌های قدیمی که در خطر فراموشی قرار دارند، به نسل‌های بعد منتقل شوند.

از سوی دیگر، سبک زندگی روستایی نیز در سایه بوم‌گردی ارزش و جایگاه تازه‌ای پیدا کرده است. زندگی ساده، ارتباط نزدیک با طبیعت، تولید محصولات محلی و روحیه همدلی و مشارکت اجتماعی، بخشی از ویژگی‌های زندگی روستایی است که برای بسیاری از گردشگران جذاب و الهام‌بخش به شمار می‌آید. بوم‌گردی موجب می‌شود این سبک زندگی نه‌تنها حفظ شود، بلکه به‌عنوان بخشی از هویت فرهنگی ایران مورد توجه قرار گیرد.

در نهایت، بوم‌گردی تنها یک فعالیت اقتصادی یا گردشگری نیست، بلکه ابزاری مؤثر برای پاسداشت هویت فرهنگی و اجتماعی روستاهاست. اگر این مسیر با برنامه‌ریزی صحیح و نگاه مسئولانه همراه باشد، می‌تواند به حفظ میراث فرهنگی، تقویت اقتصادی و تداوم سبک زندگی اصیل ایرانی کمک کند.

انتهای پیام/