میراث آریا: این اتفاق، بیش از آنکه یک رویداد تقویمی باشد، گواهی است بر بلوغ جریان‌های مدنی در حوزه میراث فرهنگی؛ جایی که جامعه محلی با بهره‌گیری از توانمندی‌های خود و در تعامل با نهادهای دولتی، سهمی شایسته در حفظ و معرفی تاریخ و فرهنگ خود ایفا می‌کند. بر اساس برنامه‌ریزی‌های راهبردی سازمان مردم‌نهاد توسعه و عمران روستای تاریخی بهده و دبیرخانه جشنواره، ویژه‌برنامه‌های این رویداد در ۱۵ مهرماه ۱۴۰۵ هم‌زمان با سالروز ثبت جهانی آیین باستانی «مهرگان» در فهرست میراث ناملموس یونسکو و روز ملی روستا در بستری وسیع‌تر برگزار خواهد شد. این هم‌زمانی، پیامی نمادین و معنادار برای پیوند میان میراث معنوی ملی و ظرفیت‌های توسعه روستایی دارد.

آیین «چارو»؛ پیوند ناگسستنی اقلیم، معماری و زندگی

برای درک اهمیت جشنواره چارو، باید به عمق مفهومی این آیین نگریست. در فرهنگ زیستی مردم پس‌کرانه‌های شمالی خلیج فارس، چارو فراتر از یک نام، تداعی‌گر هنر ساروج‌کاری، معماری سازگار با اقلیم گرم و خشک و تلاش انسان سخت‌کوش جنوب برای مدیریت منابع حیاتی است. این آیین، روایتی است از تاب‌آوری در برابر طبیعت و خلاقیت در بهره‌گیری از عناصر زیست‌بوم.

امروز، چارو از یک مراسم آیینی صرف در پستوی تاریخ، به یک جریان زنده تبدیل شده است. جشنواره مذکور، با احیای این سنت، در واقع به دنبال بازخوانی تاریخ شفاهی، احیای فنون معماری سنتی در معرض فراموشی و تقویت هویت فرهنگی نسل‌های جدید است. بررسی‌های میدانی و بازتاب‌های رسانه‌ای دوره پیشین جشنواره، گویای آن است که این رویداد به یک جریان اجتماعی بدل شده است. حضور منسجم زنان، کهنسالان و نسل جوان، تصویری گویا از انتقال میان‌نسلی میراث فرهنگی را به نمایش می‌گذارد؛ جایی که دانش کهن پیشینیان به زبان نسل جدید ترجمه می‌شود تا از فراموشی مصون بماند.

بدون مشارکت مردم صیانت از میراث ناملموس ممکن نیست

علی دلشاد، دبیر جشنواره آیینی چارو بهده- مهرگان، در گفت‌وگو با میراث آریا با اشاره به اهمیت تمدید مجوز این رویداد گفت: دریافت مجدد مجوز، نه‌تنها یک موفقیت اداری، بلکه بیانگر ظرفیت عظیم مشارکت مردمی در مدیریت میراث فرهنگی است. ما بر این باوریم که بدون مشارکت مستقیم و فعال جامعه محلی، صیانت از میراث ناملموس ناممکن است. جشنواره چارو متعلق به مردم است و بدنه اجرایی آن نیز از میان همین مردم برآمده است.

دلشاد در ادامه با تأکید بر اهداف کلان جشنواره افزود: در دوره پیش رو، رویکرد ما از صرفاً برگزاری آیین به سمت توسعه گردشگری هدفمند و پایدار تغییر یافته است. معرفی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده گردشگری در بخش مهرگان شهرستان پارسیان، برندسازی محصولات صنایع‌دستی بومی و ایجاد بازارهای محلی برای تقویت معیشت روستایی، در اولویت برنامه‌های ما قرار دارد.

او اظهار کرد: ثبت این رویداد در تقویم گردشگری، مطالبه‌گری ما از نهادهای متولی برای توجه ویژه به مناطق کمتر دیده‌شده غرب هرمزگان را تقویت می‌کند و بستری برای هم‌افزایی کارشناسان، رسانه‌ها و پژوهشگران حوزه مردم‌شناسی فراهم می کند. ما به دنبال آنیم که بهده را به عنوان مقصد گردشگری فرهنگی در جنوب کشور تثبیت کنیم.

استراتژی سه ضلعی: روایت، رویداد و رسانه

برگزارکنندگان جشنواره امسال، استراتژی خود را بر سه ضلع روایت، رویداد و رسانه متمرکز کرده‌اند. در بخش روایت، تلاش می‌شود با بهره‌گیری از پژوهش‌های میدانی و استفاده از ابزارهای پژوهشی، ابعاد ناشناخته آیین چارو مستندسازی تا به عنوان یک سند تاریخی حفظ شود. در بخش رویداد، تجربیات عینی گردشگران از بافت تاریخی بهده، بازدید از بناهای ساروجی و آشنایی با آیین‌های بومی، ارتقا خواهد یافت تا گردشگر نه فقط یک تماشاگر، بلکه تجربه‌کننده فرهنگ باشد. و در بخش رسانه، ظرفیت‌های فضای مجازی و رسانه‌های رسمی برای برندسازی مقصد و معرفی به گردشگران داخلی و خارجی بسیج خواهد شد.

این مدل، یک الگوی موفق از بازاریابی مکان‌محور است. در شرایطی که بسیاری از مناطق روستایی کشور با بحران مهاجرت به شهرها و گسست فرهنگی مواجه هستند، جشنواره‌هایی از این دست، با ایجاد غرور محلی و توجیه اقتصادی، از مهاجرت جلوگیری کرده و بستر را برای بازگشت سرمایه‌های انسانی به روستاها فراهم می‌کنند.

دعوت به تماشایِ میراث جنوب

دبیرخانه جشنواره آیینی «چارو بهده-مهرگان» ضمن دعوت از تمامی علاقه‌مندان، پژوهشگران، تورگردانان و فعالان حوزه میراث فرهنگی کشور برای حضور در نیمه دوم مهرماه ۱۴۰۵ در روستای تاریخی بهده، ابراز امیدواری کرد که این رویداد بتواند به‌عنوان الگویی موفق برای سایر جوامع روستایی کشور در راستای تبدیل میراث ناملموس به موتور محرک توسعه گردشگری عمل کند.

جشنواره چارو، فرصتی بی‌نظیر است تا جنوب ایران، نه تنها با ساحل و دریا، بلکه با غنای فرهنگی و ریشه‌های کهن هویتی خود شناخته شود. چارو پیامی است از قلب تاریخ هرمزگان به آینده؛ پیامی که می‌گوید ریشه‌های ما در خاک، و درخت فرهنگ ما در جریان است.

حضور در بهده در مهرماه ۱۴۰۵، نه یک سفر تفریحی معمولی، بلکه تجربه‌ای برای درک عمیق‌تر از معنای ماندن و ساختن است. برگزارکنندگان امیدوارند که با تکیه بر مشارکت تمامی اضلاع فرهنگی و رسانه‌ای، بتوانند جایگاه این رویداد را در سطوح بین‌المللی نیز ارتقا بخشند و چارو را به نامی آشنا در ادبیات گردشگری خاورمیانه تبدیل کنند؛ جایی که سنت‌های کهن، در آغوش مدرنیته، شکوفا می‌شوند.

انتهای پیام/