فهیمه روشن معاون گردشگری استان کرمانشاه در یادداشتی نوشت: در جغرافیای سیاسی و فرهنگی ایران، استان کرمانشاه همواره فراتر از یک محدوده جغرافیایی صرف بوده است. این استان، از دیرباز «دروازه عتبات» و پیشانی تمدنی ایران در مسیر غرب محسوب می‌شده است. اما در روزهای اخیر، شاهد چرخش استراتژیک و هوشمندانه‌ای در مدیریت گردشگری مذهبی این استان هستیم؛ حرکتی که کرمانشاه را از یک «معبر عبوری» به یک «مقصد رویدادمحور» تبدیل کرده است. ثبت چهار رویداد مهم در تقویم گردشگری مذهبی کشور، نویدبخش ظهور یک برند جدید در عرصه گردشگری مذهبی ایران است: «کرمانشاه؛ پایتخت رویدادهای آیینی و دروازه کربلا».
اقتدار یک استان در صنعت گردشگری، نه فقط به بناهای تاریخی، بلکه به قدرت ثبت «تجربه‌ها» وابسته است. در اقدامی تحسین‌برانگیز، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کرمانشاه موفق شد چهار عنوان شاخص را در فهرست رویدادهای ملی گردشگری مذهبی به ثبت برساند.

گل‌سرسبد این موفقیت‌ها، ثبت ملی رویداد «دروازه کربلا» به نام کرمانشاه است. این نام‌گذاری، هوشمندانه، ریشه‌دار و در عین حال کاملاً مدرن است. این عنوان، نه تنها بر یک واقعیت تاریخی تأکید دارد، بلکه در ذهن مسافر و زائر، کرمانشاه را به عنوان سکوی پرتاب معنوی به سوی عتبات عالیات حک می‌کند. در کنار آن، ثبت «آیین سوگواری و زیارت اربعین حسینی» در شهرستان کرمانشاه، نشان داد که این استان توانسته است فرهنگِ میزبانیِ اربعینی خود را از قالب رفتارهای خودجوش مردمی به سطح یک دانش آیینی ثبت‌شده ارتقا دهد.

در شهرستان صحنه نیز، رویداد «پذیرایی از زوار اربعین حسینی» به ثبت رسیده است؛ رویدادی که نماد بارز «مهمان‌نوازی کرمانشاهی» است. همچنین، ثبت «آیین تعزیه‌خوانی در روستای کندوله» در شهرستان صحنه، پیوند هنر نمایش آیینی با تاریخ شفاهی منطقه را مستحکم کرد. این چهار رویداد، پازل گردشگری مذهبی کرمانشاه را کامل کرده‌اند؛ چرا که هر کدام به بخشی از هویت زائر پاسخ می‌دهند: دروازه کربلا به حس حرکت و معنویت، سوگواری به حس همدلی، پذیرایی به حس رفاه، و تعزیه به حس هنر و اصالت.

واقعیت استراتژیک؛ کرمانشاه، قلب تپنده مسیر عتبات
وقتی از آمارهای تردد در ایام اربعین سخن می‌گوییم، کرمانشاه از یک استانِ معمولی فراتر می‌رود. عبور بیش از ۶۰ درصد زوار اربعین از مسیرهای مواصلاتی این استان، یک عددِ ساده نیست؛ این یک فرصت بی‌نظیر اقتصادی و فرهنگی است. کرمانشاه تنها یک راه ارتباطی نیست؛ بلکه گلوگاه اصلی تزریق انرژی معنوی به کربلاست.

در مدیریت جدید گردشگری کرمانشاه، به‌درستی دریافته‌اند که «زائر»، با «گردشگر معمولی» تفاوت دارد. زائر به دنبال تجربه، آرامش و کیفیت است. وقتی ۶۰ درصد عاشقان اباعبدالله (ع) از این دیار عبور می‌کنند، یعنی کرمانشاه می‌تواند بزرگترین نمایشگاه صنایع دستی، بهترین کارگاه معرفی غذاهای سنتی و غنی‌ترین تریبون معرفی تاریخ ایران باشد. ثبت این رویدادها، تلاشی است برای اینکه زائر، کرمانشاه را فقط از پشت شیشه اتوبوس نبیند؛ بلکه توقف کند، بخرد، ببیند، تجربه کند و مهم‌تر از همه، با خاطره‌ای خوش به دیار خود بازگردد.

 برندسازی؛ از معبر تا مقصد
برندسازی در گردشگری مذهبی، هنری است که کرمانشاه به تازگی در آن استاد شده است. برندسازی یعنی ایجاد یک تداعی ذهنی واحد در ذهن مخاطب. تا پیش از این، کرمانشاه برای زائر، بیشتر یادآور «خستگی راه» بود، اما با ثبت ملی این رویدادها، کرمانشاه در حال تبدیل شدن به ایستگاه آرامش و تجربه اصالت است.

این رویکرد، نتایج بلندمدتی خواهد داشت:
۱. ماندگاری زائر: با ایجاد رویدادهای هدفمند، زائر ترغیب می‌شود به جای عبور سریع، برای چند ساعت یا حتی چند روز در استان اقامت کند.
۲. اقتصاد جوامع محلی: ثبت رویدادهایی نظیر تعزیه‌خوانی در روستاها یا آیین‌های پذیرایی، مستقیماً اقتصاد مناطق پیرامونی را هدف قرار می‌دهد و منجر به بازتوزیع ثروت در مناطق روستایی و کم‌برخوردار می‌شود.
۳. تثبیتِ جایگاه فرهنگی: با ثبت ملی، این رویدادها دیگر سلیقه‌ای نیستند و از نظر قانونی و بودجه‌ای مورد حمایت قرار می‌گیرند و تضمین می‌شود که در سال‌های آینده نیز با قوت ادامه یابند.

 نگاهی به آینده؛ افق‌های پیش رو

کرمانشاه امروز در نقطه عطفی قرار دارد. زیرساخت‌های مواصلاتی که در سال‌های اخیر تقویت شده‌اند، در کنار هویت‌بخشی آیینی (از طریق همین رویدادها)، یک ترکیب برنده را ساخته‌اند.

برای اینکه این برندسازی به بلوغ کامل برسد، گام بعدی باید «دیجیتالی کردنِ این رویدادها» باشد. اینکه زائر در هر جای مسیر، با یک QR کد ساده بتواند تاریخچه تعزیه کندوله را بخواند یا با تاریخچه «دروازه کربلا» آشنا شود، گام بعدی است که ارزش افزوده ایجاد می‌کند.

در نهایت، آنچه در کرمانشاه رخ داده، فراتر از ثبت چهار عنوان روی کاغذ است؛ این یک بیانیه است. بیانیه‌ای که می‌گوید کرمانشاه دیگر نمی‌خواهد در حاشیه بماند. کرمانشاه می‌خواهد در مرکزِ توجهِ گردشگری مذهبیِ خاورمیانه باشد. با تکیه بر این هویتِ تازه، دروازه کربلا نه تنها زوار اربعین، بلکه تمامی گردشگران فرهنگی که به دنبال ریشه‌های اصیل آیین‌های شیعی هستند را به سوی خود فرا خواهد خواند.

کرمانشاه، با تکیه بر این برندهای تازه متولد شده، ثابت کرد که مسیر توسعه، نه از بیگانه، بلکه از درون همین رویدادهای کوچک آیینی می‌گذرد که در کنار هم، تصویری باشکوه از یک سرزمین کهن و میزبان را به نمایش می‌گذارند.  
زائران عزیز، کرمانشاه این‌بار نه تنها شما را عبور می‌دهد، بلکه شما را در خاطرات خود میزبانی خواهد کرد.

انتهای پیام/