انوشیروان محسنی بندپی، معاون گردشگری کشور در یادداشتی نوشت: موسیقی نواحی، فراتر از یک هنر، زبان زنده هویت و یکی از مهم‌ترین ارکان تجربه گردشگری فرهنگی است. درگذشت استاد شیرمحمد اسپندار، اسطوره دونَلی‌نوازی ایران، فرصتی برای بازخوانی نقش هنرمندان میراث‌دار در معرفی فرهنگ، تقویت دیپلماسی فرهنگی و ارتقای جایگاه ایران به عنوان مقصدی برخوردار از میراث ناملموس غنی و اصیل است. این هنرمندان، راویان بی‌واسطه تمدنی هستند که در هر نغمه، داستان یک سرزمین را برای جهان بازگو می‌کند.

درگذشت استاد شیرمحمد اسپندار، تنها فقدان یک نوازنده برجسته نیست؛ خاموش شدن یکی از زنده‌ترین صداهای حافظه فرهنگی ایران است. هنرمندی که با نوای «دونَلی»، نه فقط موسیقی بلوچستان، بلکه روح یک سرزمین، روایت یک فرهنگ و هویت یک ملت را به گوش ایران و جهان رساند.

موسیقی، در گستره فرهنگ ایرانی، صرفاً هنری برای شنیدن نیست؛ زبان بی‌واسطه ملت‌ها برای گفت‌وگو، حافظه تاریخی جوامع و یکی از ماندگارترین جلوه‌های میراث ناملموس بشری است. هر نغمه، روایتگر شیوه زیستن، باورها، آیین‌ها و سبک زندگی مردمانی است که قرن‌ها فرهنگ خود را سینه‌به‌سینه حفظ کرده‌اند. از همین رو، موسیقی نواحی، بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت فرهنگی ایران و یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های توسعه گردشگری فرهنگی به شمار می‌آید.

امروز در جهان، گردشگران تنها برای دیدن بناها و مناظر سفر نمی‌کنند؛ آنان در جست‌وجوی تجربه‌ای اصیل از فرهنگ مقصد هستند؛ تجربه‌ای که در آواها، نغمه‌ها، آیین‌ها، روایت‌ها و هنر مردمان هر سرزمین متجلی می‌شود. از این منظر، موسیقی نواحی نه یک برنامه جانبی، بلکه یکی از ارکان اصلی تجربه گردشگری فرهنگی و عاملی اثرگذار در شکل‌گیری تصویر ذهنی گردشگران از یک مقصد است. هر ملودی اصیل، پلی میان ملت‌ها و سفیری بی‌نیاز از ترجمه برای معرفی فرهنگ و تمدن ایران به جهان است.

در این میان، استاد شیرمحمد اسپندار، از بزرگ‌ترین راویان این زبان جهانی بود. او با ساز ساده اما شگفت‌انگیز «دونَلی»، جهانی از احساس، تاریخ و فرهنگ بلوچستان را روایت کرد و نشان داد که چگونه می‌توان با دو نی، صدای یک تمدن را زنده نگه داشت. هنر او، نه فقط مهارتی کم‌نظیر در نوازندگی، بلکه جلوه‌ای از زیست فرهنگی مردمانی بود که موسیقی را با زندگی، طبیعت و آیین‌های خود درآمیخته‌اند.

استاد اسپندار، بی‌تردید یکی از برجسته‌ترین نمادهای میراث ناملموس ایران بود؛ گنجینه‌ای انسانی که نامش فراتر از مرزهای جغرافیایی، به عنوان سفیر فرهنگ ایران شناخته شد. او بی‌آنکه در پی شهرت باشد، با هر اجرا، تصویری اصیل و صادقانه از ایران فرهنگی را به مخاطبان داخلی و جهانی عرضه کرد و سهمی ماندگار در معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری کشور بر جای گذاشت.

معاونت گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، صیانت از میراث ناملموس را رسالتی هم‌سنگ حفاظت از بناهای تاریخی می‌داند؛ زیرا باور داریم آینده گردشگری ایران، بیش از هر زمان دیگر، در گرو پاسداشت فرهنگ زنده، هنرهای بومی و روایت‌های اصیلی است که شخصیت واقعی این سرزمین را به جهانیان معرفی می‌کنند. هنرمندانی چون استاد اسپندار، ستون‌های استوار این هویت فرهنگی هستند و فقدان آنان، مسئولیت ما را در حفظ، آموزش، مستندسازی و انتقال این میراث به نسل‌های آینده دوچندان می‌سازد.

اینجانب، با نهایت تأثر، درگذشت این استاد گرانقدر را به خانواده ایشان، جامعه موسیقی ایران، هنرمندان موسیقی نواحی، مردم سیستان و بلوچستان و تمامی دوستداران فرهنگ و هنر این سرزمین تسلیت عرض می‌کنم.

بی‌تردید، نفس دونَلی استاد شیرمحمد اسپندار خاموش شده است؛ اما نوای فرهنگ، هویت و اصالتی که او در جان ایران دمید، همچنان در حافظه تاریخی این سرزمین و در مسیر توسعه گردشگری فرهنگی ایران، ماندگار و الهام‌بخش خواهد ماند.

انتهای پیام/