ارشک مسائلی عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در یادداشتی نوشت: روند کلی اقدامات کشورهای پیشرو برای ثبت جهانی میراث فرهنگی و طبیعی کشورهایی مانند ایتالیا، چین، فرانسه، اسپانیا و آلمان که بیشترین تعداد آثار ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو را دارند، یک الگوی مشترک از سیاستگذاری، مستندسازی، حفاظت، دیپلماسی فرهنگی و مدیریت پایدار را دنبال میکنند. بر این اساس کشورهای پیشرو در ثبت جهانی میراث، سه کار کلیدی انجام میدهند:
1. مستندسازی علمی و استاندارد پروندهها
2. حفاظت فعال و مدیریت پایدار آثار
3. دیپلماسی فرهنگی و حضور مؤثر در کمیته میراث جهانی
مستندسازی حرفهای و تهیه پروندههای استاندارد یونسکو برای کشورهای پیشرو شامل مستندات تاریخی، باستانشناسی و معماری، نقشههای دقیق، عکسها، فیلمها و اسناد فنی، اثبات «ارزش برجسته جهانی» اثر (Outstanding Universal Value)، برنامه مدیریت پایدار اثر و مشارکت جوامع محلی و ذینفعان
حفاظت فعال و مدیریت پایدار آثار شامل راهکارهای حفاظت از آثار در برابر تهدیدهایی مانند تغییرات اقلیمی، توسعه شهری، جنگ و درگیری و مخاطرات طبیعی است؛ به طوری که در اجلاس بوسان ۲۰۲۶، وضعیت ۱۴۷ اثر ثبتشده ارزیابی شد. در این خصوص کشورهای پیشرو معمولاً بودجههای پایدار برای حفاظت اختصاص میدهند. تیمهای تخصصی مرمت و مدیریت دارند و از فناوریهای نوین (GIS، اسکن سهبعدی، پایش محیطی) استفاده میکنند و قوانین سختگیرانه برای جلوگیری از تخریب آثار دارند
کشورهای پیشرو در حوزه دیپلماسی فرهنگی و حضور فعال در یونسکو علاوه بر حضور مؤثر در کمیته میراث جهانی، مشارکت در نشستهای تخصصی و کارگروهها، همکاریهای بینالمللی برای ثبت مشترک آثار و استفاده از میراث فرهنگی در دیپلماسی نرم را دنبال میکنند.
یونسکو بر مشارکت جامعه محلی- ملی تأکید دارد و بیان میکند که میراث باید «زنده» باشد. در این راستا کشورهای پیشرو اقدامات زیر را انجام میدهند:
• جوامع محلی را در حفاظت و مدیریت اثر مشارکت میدهند؛
• آموزش و ترویج میراث را در سطح محلی اجرا میکنند؛
• برنامههای پاسداری از میراث ناملموس را با مشارکت مردم انجام میدهند؛
• درآمدزایی پایدار برای مردم محلی ایجاد کند؛
• پایش دوره¬ای شامل گزارش، وضعیت تهدید، برنامه اصلاحی، همکاری با نهادهای بین¬المللی
اما نکته¬ای که بیشتر در کشورمان از آن غفلت شده است استفاده از ثبت جهانی برای توسعه پایدار ملی- منطقهای محلی است. ثبت جهانی باید به موارد زیر بینجامد:
الف: توسعه گردشگری پایدار
ب: تقویت اقتصاد محلی
ج: افزایش سرمایهگذاری فرهنگی
د: ارتقای هویت ملی
ه: توسعه زیرساختهای فرهنگی
ثبت جهانی در فهرست یونسکو همانند کوهنوردی شامل بالا رفتن و پایین آمدن از کوه است و یک چرخه "صعود و فرود" دارد که هر کدام مراحل، تکنیکها و اصول خاص خود را دارد. در بالا رفتن آمادهسازی اولیه شامل گرم کردن بدن، تنظیم کوله و تجهیزات، بررسی مسیر، آبوهوا و زمانبندی و نوشیدن آب قبل از شروع حرکت، مرحله دوم شروع حرکت با ریتم آهسته است که شامل گامهای کوتاه، تنفس منظم، پرهیز از سرعت زیاد در ابتدای مسیر و مراحل سوم و چهارم ورود به شیبهای متوسط و شیبهای تند و فنی است و در نهایت در مرحله پنجم رسیدن به قله یا نقطه هدف است.
پس از آن مراحل پایین آمدن (فرود) شروع میشود؛ فرود از صعود خطرناکتر است؛ بیشترین آسیبها در این مرحله رخ میدهد. پس شروع فرود با مرحله کنترل سرعت آغاز میشود، مرحله دوم با مهار شیبهای تند ادامه مییابد؛ عبور از سنگها و مسیرهای فنی مرحله سوم را تشکیل میدهد و شیبهای ملایم و مسیرهای پایانی مرحله چهارم و در نهایت مرحله پنجم با پایان فرود و سرد کردن بدن اتمام مییابد.
مراحل ثبت جهانی میراث فرهنگی تا ثبت نهایی توسط یونسکو، فقط مرحله صعود از کوهی است که اشاره شد؛ همواره با قرار گرفتن در قله کوه، کوهنوردان تهییج، خوشحال و در بدنشان دوپامین ترشح میشود؛ اما باید توجه داشت که اگر کوهنورد به سلامت به پایین کوه، فرود نکند، کوهنوردی وی ابتر مانده است و تمام صعود، فتح قله و ... تحت تاثیر عدم رسیدن کوهنورد به سلامت در پای کوه از بین میرود و این نکته ای است که در خصوص میراث فرهنگی ثبتی یونسکو باید مورد توجه قرار داد و تمام مراحل فوق انجام پذیرد تا به توسعه پایدار ملی- منطقهای منجر شود. ثبت جهانی بدون توسعه پایدار به معنای رها کردن کوهنورد در قله و امکان آسیب آن در مرحله فرود از قله است.
انتهای پیام/
نظر شما