میراثآریا- هنر مجسمهسازی دارای یک خصلت اصلی و همیشگی است که آن را از سایر هنرهای بصری متمایز میکند و آن آفرینش شکل سه بعدی است. مجسمهسازی یکی از هنرهای خاص و بی بدیل امروزی است. حجم مهمترین عنصر در طرح یک مجسمه محسوب می شود و مجسمه ممکن است به صورت همه جانبی یا به صورت نقش برجسته باشد.
نگاهی به تاریخچه مجسمه در ایران و کاوشهای باستانشناسی و آثار بر جا مانده از بناهای تاریخی نشان میدهد هنر مجسمهسازی و پیکر تراشی در ایران قدمتی چند هزار ساله دارد و این هنر به شکل بسیار پیشرفته در گذشته اجرا میشده البته این هنر، در مناطق مختلف ایران برحسب عناصر اجتماعی یا علل متغیر دیگر تفاوت چشمگیری در شکل و سبک و محتوا داشته است.
نقش برجستههای سرستونهای سنگی اماکن مقدسه و مجموعه این نمونهها را میتوان سرآغاز هنر مجسمهسازی در ایران دانست که بیش از چند صد سال قدمت دارد.
احجام سنگی موجود در آثار و میراث باستانی کشور از جمله در سلسله هخامنشی و ساسانی که قطعا در ساخت آنها از هنرمندان کشورهای مغلوب مانند رم باستان بهره برده شده است، نشان میدهد تاریخ مجسهسازی در کشور ایران قدمت طولانی دارد.
تمدن مجسمهسازی ایران نه تنها بر تاریخ هنر داخلی ایران تأثیرگذار بوده بلکه در هنر جهانی نیز جایگاه ویژهای دارد. از طریق تبادلات فرهنگی میان ایران و سایر تمدنها، آثار ایرانی در دورههای مختلف به هنرمندان و فرهنگهای دیگر الهام بخشیده و بسیاری از مفاهیم و تکنیکهای ایرانی در هنر غربی و شرقی تاثیرگذار بوده است.
مجسمهسازی در ایران، یکی از قدیمیترین و تأثیرگذارترین شاخههای هنر در تاریخ تمدنهای بشر است. این هنر با ریشههایی عمیق در تاریخ و فرهنگ ایران، از دوران باستان تا عصر اسلامی شاهد تحولات فراوانی بوده است.
در دوران معاصر، هنرمندان ایرانی تلاش کردهاند تا هنر مجسمهسازی ایرانی را با ویژگیهای نوین ترکیب کنند. مجسمههای مدرن و چیدمانهای هنری که در گالریها و نمایشگاههای مختلف به نمایش گذاشته میشوند، نشانی از پیوند هنر سنتی ایران با نوآوریهای هنری جدید هستند.
یکی از اصلیترین و رایجترین متریالهای مورد استفاده در مجسمهسازی ایران باستان، سنگ بوده است. سنگ بهدلیل استحکام و دوام بالای خود، مادهای ایدهآل برای ساخت مجسمههای بزرگ و یادبودهای سلطنتی بوده است.
اولین کسی که در دوره معاصر مجسمه سازی را به صورت حرفه ای فرا گرفت و پایه گذار این هنر در دوره معاصر شد، استاد ابوالحسن صدیقی بود.
نگاهی به تاریخچه مجسمه سازی در زنجان
بر اساس تاریخ، از حدود سال ۱۳۶۸ علاقهمندان به هنر مجسمهسازی در شهر زنجان مشغول به فعالیت شدند و با وجود مشکلات زیاد و نوپا بودن توانستند قدمهای محکم و استواری را در این زمینه بردارند.نبود اساتید مجرب مجسمهسازی در سطح استان مانع حرکت علاقهمندان به این هنر نشد و این افراد با علاقه و پشتکار خود توانستند به موفقیتهای چشمگیری دست یابند.
از جمله هنرمندان فعال مجسمهساز در زنجان میتوان به هنرمندان شاخصی همچون یداله محمودی، شاهرخ روحیفرد، علی چراغی، جلال رحمتی، محمدرضا خلج و مرحوم احمد فضلی اشاره کرد.
صحبتهای یک مجسمهساز
علی احمدی ۳۶ ساله سفالگر و مجسمه ساز زنجانی است که همچنان با وجود مشکلات به کار خود ادامه می دهد، او در خصوص فعالیت خود در این رشته میگوید: از کودکی به نقاشی علاقه شدید داشتم و از ۱۴ سالگی تا ۲۳ سالگی به طور جدی در نقاشی و طراحی فعالیت کردم و وارد رشته معماری شدم.
سفالگر و مجسمه ساز زنجانی با بیان اینکه از سال ۹۲ تصمیم گرفتم نقش برجسته سفالی کار کنم، میافزاید: مجسمه سازی بستگی به نوع سفارشها دارد که بیشتر سعی دارم در بخش معماری ایرانی فعالیت داشته باشم و به جامعه خودم با تجربه ای که دارم خدمت کنم.
این هنرمند زنجانی ادامه میدهد: یکی ازکارهای شاخصم، نقش برجسته مشاهیر زنجان در مدرسه توفیقی بود،همچنین بازسازی سردرب خانه معینی، نقش برجسته سفالی از چهره ۲۰ نفر از مشاهیر و شهدای زنجان از جمله فعالیتهایم بوده و باقی کارهایم بیشتر جنبه سفارش شخصی داشته است.
او در خصوص تاثیر مجسمه ها بر فضای شهری، اضافه می کند: این موضوع به نوع مجسمه باز می گردد البته استفاده از مجسمه ها می تواند بیانگر تمدن، فرهنگ، آداب و آیین شهر باشد که به نظر من در زنجان بسیار کم استفاده شده است.
این هنرمند زنجانی اظهار می کند: در ورودی شهر نصب مجسمه یا نماد «چاروق و چاقو» باعث شده است گردشگران هنگام گذر از شهر به دلیل کنجکاوی توقف داشته باشند و به همراه خانواده عکس یادگاری بگیرند که می تواند این نمادها را در اذهان افراد باقی بگذارد.
احمدی با بیان اینکه در حال حاضر سفارشی از میراث فرهنگی برای ساخت مجسمه ندارد، می افزاید: بی توجهی و استفاده نکردن از این هنر باعث شده سفارش ها بیشتر شخصی باشد در حالیکه عموم مردم هم با مشکلات و تنگناهای اقتصادی مواجه هستند.
او اضافه میکند: متاسفانه به دلیل محدود بودن سفارش ها کارگاه، دفتر و شاگردانم را از دست دادم و در حال حاضر در گوشه حیاط منزل پدری فعالیت می کنم و اگر وضعیت به همین منوال ادامه یابد ، مجبورم این هنر دیرینه را کنار بگذارم.
احمدی یکی از مشکلات این هنر تاثیرگذار را بها ندادن به هنرمندان فعال این رشته عنوان و خاطر نشان می کند: متاسفانه در برخی از دستگاه ها همانند شهرداری برای نمادهای شهری مثل ساخت مجسمه از افراد غیر متخصص استفاده می کنند که انجام چنین کارهایی هزینه ها را چند برابر می کند.
او گفت: سپردن این طرح ها به هنرمندان شاخص می تواند سیمای متفاوتی از شهر را در برابر دیدگان شهروندان قرار دهد و فرهنگ و هنر دیرین و کهن شهر را به نحو بهتر برای شهروندان و مسافران ترسیم کند.
انتهای پیام/
نظر شما