حمید الماسی نیا فعال رسانهای در یادداشتی نوشت: در غربیترین نقطه جزیره قشم، جایی که خشکی ایران به آبهای آزاد خلیج فارس میرسد، روستایی قرار دارد که تاریخ، طبیعت و فرهنگ بومی را در سکوتی معنادار در خود جای داده است؛ باسعیدو، یکی از کهنترین سکونتگاههای انسانی جزیره قشم و از نقاط مهم تاریخی جنوب کشور که هنوز آنگونه که شایسته است، در کانون توجه گردشگری و میراث فرهنگی قرار نگرفته است.
باسعیدو یکی از کهنترین سکونتگاههای انسانی در جزیره قشم و بیتردید مهمترین آبادی تاریخی در غرب این جزیره است، موقعیت راهبردی باسعیدو در دهانه خلیج فارس، آن را از قرنها پیش به نقطهای مهم در مسیر تجارت دریایی، تردد کشتیها و رقابتهای استعماری تبدیل کرده است.
نام باسعیدو در اسناد تاریخی بهویژه از دوره صفویه و قاجار به بعد، با فعالیتهای دریایی و حضور قدرتهای خارجی گره خورده است و در قرن نوزدهم میلادی، همزمان با گسترش نفوذ بریتانیا در خلیج فارس، باسعیدو بهعنوان یکی از پایگاههای مهم انگلیسیها انتخاب شد و این منطقه محل استقرار نیروهای نظامی، انبارهای زغالسنگ برای کشتیهای بخار، اقامتگاههای اداری و حتی گورستان اختصاصی اتباع انگلیسی بود.
بقایای این حضور هنوز در بافت تاریخی روستا قابل مشاهده است؛ ساختمان سنگ و ساروج پاسگاه و دیده بانی، قبرستان انگلیسیها و آثار بندری، باسعیدو را به یک «موزه زنده استعمار دریایی» در جنوب ایران تبدیل کردهاند و با خروج انگلیسیها و تغییر معادلات سیاسی، روستا به حیات بومی خود بازگشت اما رد پای تاریخ، برای همیشه در آن ماندگار شد.
اسکله باسعیدو یکی از قدیمیترین نقاط پهلوگیری کشتی در جزیره قشم است و این اسکله در گذشته نه تنها کارکرد صیادی، بلکه نقشی کاملاً نظامی، لجستیکی و تجاری داشته است و در دوره حضور انگلیسیها، اسکله باسعیدو محل تخلیه و بارگیری زغالسنگ، تدارکات دریایی و پشتیبانی ناوگان نظامی بریتانیا در خلیج فارس بود.
پس از پایان دوره استعماری، اسکله کارکرد رسمی و نظامی خود را از دست داد و به تدریج در اختیار جامعه محلی قرار گرفت و امروزه اسکله باسعیدو بیشتر بهعنوان اسکله صیادی و محلی شناخته میشود؛ جایی که قایقهای کوچک صیادی، لنجها و شناورهای بومی پهلو میگیرند و معاش بسیاری از خانوادهها به آن وابسته است.
با وجود ظرفیتهای تاریخی و گردشگری، اسکله باسعیدو هنوز آنگونه که شایسته است، در برنامههای توسعه گردشگری دریایی قشم جای نگرفته و بیش از آنکه یک فرصت بالفعل باشد، یک ظرفیت مغفول مانده محسوب میشود.
مردم باسعیدو، همچون دیگر جوامع بومی قشم، ریشه در فرهنگ دریایی دارند که زندگی در این روستا همواره با دریا، باد، صید و سفر تعریف شده است و زبان رایج مردم، فارسی با گویش بندری و واژگان کهن دریایی است که بخش مهمی از هویت فرهنگی آنان را شکل میدهد.
اقتصاد سنتی روستا بر پایه صیادی، نخلداری، دادوستد محلی و مشاغل وابسته به دریا استوار بوده است و اگرچه در دهههای اخیر تغییرات اقتصادی و مهاجرت، بخشی از ساختار معیشتی را دگرگون کرده، اما پیوند مردم باسعیدو با دریا همچنان عمیق و هویتساز باقی مانده است.
در فرهنگ اجتماعی باسعیدو، روابط خویشاوندی، تعاون، احترام به سالمندان و حافظه شفاهی نقش پررنگی دارد که داستانهای نقلشده از حضور انگلیسیها، خاطرات دریا، طوفانها و سفرهای طولانی دریانوردان، هنوز در گفتوگوهای نسلهای قدیمی شنیده میشود و این آیینها، پوشش محلی، غذاهای دریایی و موسیقی بومی، بخش جداییناپذیر زندگی مردم این روستاست.
با وجود برخورداری از پیشینه تاریخی، آثار ارزشمند و هویت فرهنگی غنی، باسعیدو هنوز جایگاه مشخصی در نقشه گردشگری فرهنگی و تاریخی جزیره قشم ندارد و این روستا میتواند بهعنوان مقصدی برای گردشگری میراث، گردشگری دریایی، مستندسازی تاریخی و حتی آموزش تاریخ خلیج فارس مورد توجه قرار گیرد و مشروط بر آنکه نگاه توسعهای، حفاظتمحور و مبتنی بر مشارکت جامعه محلی بر آن حاکم شود.
انتهای پیام/
نظر شما