طیبه نوری، کارشناس ارشد جمعیت‌شناسی در یادداشتی نوشت: مهاجرت به زبان ساده یعنی فردی محل سکونت و زندگی خود را در یک منطقه ترک کند و ساکن منطقه دیگری شود، اقدام به مهاجرت دلایل مختلفی دارد، اما به‌صورت کلی هدف فرد مهاجر رسیدن به شرایط بهتر و فرار از مشکلات و چالش‌های موجود در مبدأ است و رسیدن به شرایط ایده‌ال‌تری برای زندگی است و در نتیجه این تغییر مکان، ناخودآگاه تبادل فرهنگی صورت می‌پذیرد که اثراث مثبت و منفی را به دنبال دارد.

رونق گردشگری به‌عنوان یکی از عوامل مهم و موثر در توسعه اقتصادی و فرهنگی در سطح جهانی، اثرات گسترده‌ و متنوعی بر مسائل اجتماعی دارد به طوری که می‌تواند بر مهاجرت و تغییرات جمعیتی تا فرهنگ و هویت محلی، اقتصاد محلی و زندگی اجتماعی مردم تاثیرگذار باشد.

تمایل به شناخت فرهنگ‌ و آداب و رسوم دیگر جوامع و تجربه شیوه‌ زندگی فرهنگ‌های دیگر، یکی از محرک‌های اصلی گردشگری و از اصلی‌ترین انگیزه‌های حرکت مردم است. بدون فرهنگ که عامل اصلی ایجاد تفاوت‌ است، همه جا شبیه به هم بنظر می‌رسد بنابراین فرهنگ عاملی است برای اقدام به سفر و از سوی دیگر نقشی اساسی در تعیین رفتارها، نگرش‌ها، ارزش‌ها و شیوه‌های زندگی مردمان مناطق مختلف دارد.

گردشگری و فرهنگ، رابطه‌ای جدا نشدنی با یکدیگر دارند و انسان به عنوان خالق و حامل فرهنگ، ماهیت و جهت گردشگری را تعیین می‌کند و لازم است در تحلیل و بررسی گردشگری مورد توجه قرار گیرد. به عبارتی گردشگری «وابسته به انسان» (people dependent) و «انسان محور» (people oriented) است.

در دوران معاصر گردشگری به واقعیت مهم اجتماعی و فرهنگی تبدیل شده و از آنجایی‌که که با انسان، انگیزه‌ها، خواسته‌ها، نیازها و آرزوهای او ارتباط دارد، اهمیت ویژه‌ای یافته است. گردشگری، زمینه اشتغال را فراهم می‌کند و با ایجاد اشتغال پایدار مهاجرت معکوس را رقم زده و باعث بازگشت جمعیت به محل زندگی خود و نیز عدم تمایل به مهاجرت جمعیت ساکن در منطقه می‌شود.

به علاوه حضور هرچه بیشتر گردشگر، گردش پول را موجب می‌شود که تاثیر زیادی بر رشد و پیشرفت منطقه خواهد داشت، از طرفی برای جذب گردشگر، ماندگاری و بازگشت دوباره او به مقصد گردشگری باید زیر ساخت‌های گردشگری و امکانات مورد نیاز برای گردشگران مانند امکانات اقامتی و تفریحی فراهم شود که این امر خود به برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری مردمان ساکن منطقه می‌انجامد.

همانطور که بیان شد، رونق گردشگری می‌تواند تأثیرات بزرگی بر مهاجرت و تغییرات جمعیتی داشته باشد. از یک سو، فعالیت‌های گردشگری می‌تواند باعث افزایش نیاز به نیروی کار در صنایع مرتبط با گردشگری شود و در نتیجه، مهاجرت از مناطق دیگر به مناطق گردشگری و نیز تمایل جمعیت ساکن منطقه به ادامه زندگی در منطقه خود را افزایش دهد، به بیانی رونق گردشگری می‌تواند به تغییرات جمعیتی در مناطق گردشگری منجر شود.

با جذب گردشگران و مسافران، جمعیت محلی ممکن است تغییرات قابل توجهی در ترکیب سنی، ترکیب جمعیتی و ساختار اجتماعی خود را تجربه کند که البته این تغییرات می‌توانند علاوه بر اثرات مثبت، اثرات منفی مانند افزایش هزینه‌های مسکن و اختلافات اجتماعی را نیز در پی داشته باشد.

توسعه گردشگری اگر با نظارت و برنامه‌ریزی مناسب مربوط به هر منطقه صورت گیرد، علاوه بر رضایت‌مندی و ماندگاری گردشگران، رضایت مردم بومی را نیز افزایش می‌دهد و این امر خود می‌تواند به عدم تحرک مکانی و نیز بازگشت نیروی انسانی مهاجر به محل تولد خویش منجر شود و از آنجایی که یکی از فاکتورهای مهم رونق هر منطقه، وجود نیروی انسانی واقع در سنین کار و فعالیت است، این امر به رشد و پیشرفت جوامع بومی و گردشگرپذیر کمک می‌کند.

در پایان باید افزود رونق گردشگری می‌تواند تأثیرات مختلفی بر مسائل اجتماعی داشته باشد و لازم است که این تأثیرات به‌طور جدی مورد بررسی و برنامه‌ریزی قرار گیرند.

اقدامات مناسب برای مدیریت و کنترل این تأثیرات، از جمله توسعه زیرساخت‌های اجتماعی و فرهنگی، ارتقای هم‌افزایی اجتماعی و فرهنگی و ایجاد سیاست‌های مناسب مهاجرت و تغییرات جمعیتی، می‌تواند علاوه بر توسعه پایدار گردشگری به کاهش مهاجرت و برگشت نیروی کار به مبدا مهاجرت، یاری‌رسان باشد.

انتهای پیام/