سیدمحمد رستگاری، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان یزد، در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار میراث‌آریا، با گرامیداشت حماسه ایستادگی ملت ایران، با اشاره به تحولات اخیر و وقوع جنگ تحمیلی ۴۰ روزه موسوم به «جنگ رمضان»، اظهار کرد: در جریان این تهاجم غاصبانه، کشور عزیزمان ایران اسلامی شاهد از دست دادن جمعی از فرماندهان، نظامیان و هم‌وطنان غیرنظامی، از جمله زنان و کودکان بود؛ اما در مقابل، انسجام ملی، آگاهی عمومی و حمایت کم‌نظیر مردم از نیروهای مسلح، جلوه‌ای روشن از وطن‌دوستی و سرمایه اجتماعی ایران را به نمایش گذاشت.

وی با انتقاد صریح از نقض تعهدات بین‌المللی از سوی متجاوزان افزود: رفتار دشمنان نشان داد که در بزنگاه‌های راهبردی، پایبندی به کنوانسیون‌های جهانی و تعهدات مرتبط با میراث بشری، به‌سادگی نادیده گرفته می‌شود. شهر یزد، به‌عنوان میراث جهانی ثبت‌شده و متعلق به همه بشریت، برای نخستین‌بار در چنین مقیاسی در معرض تهدیدات ناشی از درگیری نظامی قرار گرفت و این موضوع، زنگ خطری جدی برای نظام حکمرانی میراث فرهنگی در سطح بین‌المللی است.

رستگاری با تبیین وضعیت کالبدی و جغرافیای بافت تاریخی یزد تصریح کرد: استان یزد دارای حدود ۳۰۰۰ هکتار بافت تاریخی ثبت ملی است که از این میزان، نزدیک به ۷۰۰ هکتار در فهرست آثار ملی و ۱۹۰ هکتار به‌عنوان بافت تاریخی ثبت جهانی در محدوده شهر یزد قرار دارد. اگرچه این بافت‌ها به‌طور مستقیم هدف حملات قرار نگرفتند، اما به‌دلیل همجواری برخی مناطق نظامی با عرصه‌های تاریخی، امواج ناشی از انفجارها و ارتعاشات مکرر، تأثیرات قابل توجهی بر پیکره این بناها بر جای گذاشته است.

وی ادامه داد: شدت برخی انفجارها به حدی بود که صدا و لرزش آن در عمق بافت تاریخی نیز احساس شد؛ پدیده‌ای که در حافظه تاریخی شهر یزد بی‌سابقه است. این وضعیت، به‌ویژه برای بناهای خشتی و سازه‌های ظریف با آرایه‌های ارزشمند، می‌تواند پیامدهای تدریجی اما جدی به همراه داشته باشد.

مدیرکل میراث‌فرهنگی یزد با اشاره به اقدامات فوری و تخصصی انجام‌شده، از تشکیل تیم‌های پایشی چندلایه خبر داد و گفت: از نخستین روزهای بحران، تیم‌هایی متشکل از متخصصان میراث فرهنگی، اساتید دانشگاه، معماران تجربی و کنشگران محلی تشکیل شد. این گروه‌ها با حضور میدانی در بناهای در معرض خطر، نسبت به مستندسازی، ثبت وضعیت موجود و ارزیابی اولیه اقدام کردند.

وی با تأکید بر ماهیت تدریجی برخی آسیب‌ها افزود: در حال حاضر ممکن است نشانه‌های آشکار تخریب در بسیاری از بناهای خشتی مشاهده نشود، اما تجربه‌های پیشین و تحلیل‌های فنی نشان می‌دهد که ارتعاشات مکرر می‌تواند در کوتاه‌مدت و میان‌مدت به ترک‌های سازه‌ای، تضعیف پی‌ها و آسیب به تزئینات ظریف نظیر کاشی‌کاری‌ها و گچ‌بری‌ها منجر شود. از این‌رو، پایش مستمر و مداخلات پیشگیرانه، در دستور کار جدی قرار دارد.

رستگاری در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به پیامدهای اقتصادی این بحران، خاطرنشان کرد: هم‌زمان با پایش وضعیت ابنیه تاریخی، نباید از خسارات قابل توجه واردشده به حوزه‌های گردشگری و صنایع‌دستی غافل شد. فعالان این عرصه‌ها، به‌ویژه در ایام طلایی نوروز و عید فطر که اوج تقاضا و درآمدزایی است، با موج گسترده لغو سفرها و کاهش شدید گردشگران مواجه شدند.

وی تصریح کرد: این شرایط، فشار مضاعفی بر معیشت هنرمندان صنایع‌دستی و فعالان گردشگری وارد کرده و ضرورت تدوین بسته‌های حمایتی هدفمند و فوری برای این قشر را دوچندان ساخته است.

مدیرکل میراث‌فرهنگی یزد در پایان تاکید کرد: صیانت از میراث تاریخی، پاسداری از هویت، سرمایه فرهنگی و آینده تمدنی کشور است؛ از این‌رو، مواجهه علمی، دقیق و پیش‌نگر با پیامدهای این بحران، یک ضرورت راهبردی محسوب می‌شود.

انتهای پیام/