به گزارش خبرنگار میراث آریا، گیتی دشتکی با اشاره به اینکه اوقات فراغت در شرایط عادی بستری برای شکل‌گیری هویت، فرهنگ و بازسازی پیوندهای اجتماعی است، گفت: در زمان صلح، فراغت با فعالیت‌هایی چون مطالعه، تفریح، حضور در طبیعت و تعاملات خانوادگی معنا پیدا می‌کند، اما با ورود جنگ، این مفهوم دچار یک پارادوکس جدی می‌شود و به فضایی آمیخته با اضطراب، انتظار و نااطمینانی بدل می‌شود.

مردم‌شناس افزود: از منظر مردم‌شناسی، در شرایط جنگی چرخه زندگی از تداوم به گسست تغییر می‌کند و آینده به امری مبهم تبدیل می‌شود؛ در چنین وضعیتی، فراغت دیگر کارکرد برنامه‌ریزی‌شده ندارد و بیشتر به «آیین بقا» تقلیل می‌یابد.

به گفته این پژوهشگر، رفتارهایی مانند دنبال کردن مستمر اخبار، حضور در جمع‌های کوچک خانوادگی، روایت خاطرات یا سرگرم کردن کودکان، نمونه‌هایی از مکانیسم‌های دفاعی جمعی هستند که به افراد کمک می‌کنند تا در شرایط بی‌ثبات، احساس کنترل نسبی بر زندگی خود را حفظ کنند.

او با اشاره به تجربه‌های زیسته در دوران جنگ و همزمانی آن با مناسبت‌هایی مانند ماه رمضان، خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، فراغت به نوعی اتحاد در رنج تبدیل می‌شود و روابط اجتماعی، در عین عمیق‌تر شدن، شکننده‌تر نیز می‌شوند؛ جایی که افراد با ترسی مشترک به یکدیگر پیوند می‌خورند.

دشتکی جنگ را نه صرفاً یک تقابل نظامی، بلکه گسستی در پیوستگی زمانی و فضایی توصیف کرد و افزود: در این وضعیت، مدیریت اوقات فراغت دیگر یک موضوع رفاهی نیست، بلکه به یک استراتژی حیاتی برای بازسازی معنا و جلوگیری از فروپاشی روانی و اجتماعی تبدیل می‌شود.

او نقش هنر و میراث فرهنگی را در این میان کلیدی دانست و گفت: روی آوردن به خلق آثار هنری در زمان بحران، به افراد کمک می‌کند تا رنج و اضطراب را به شکلی نمادین بازنمایی کرده و از فروپاشی ناشی از تروما جلوگیری کنند. همچنین استفاده از روایت‌های تاریخی، اشعار و آیین‌های فرهنگی، حس تداوم و پیوستگی را در جامعه تقویت می‌کند.

این کارشناس مردم‌شناسی پیشنهاد داد که مدیران شهری در شرایط بحران، رویکرد خود را از تمرکز صرف بر امنیت فیزیکی به سمت ایجاد زیست‌بوم‌های فرهنگی تاب‌آور تغییر دهند و اظهار کرد: ایجاد موزه‌های سیار، فضاهای هنری جمعی در پناهگاه‌ها و دعوت از هنرمندان برای اجرای برنامه‌های کوچک شهری، می‌تواند به بازگرداندن معنا به زندگی روزمره کمک کند.

دشتکی همچنین بر نقش رسانه‌ها در هدایت افکار عمومی تأکید کرد و گفت: در شرایط جنگی باید از مصرف صرف اخبار که منجر به افزایش اضطراب می‌شود فاصله گرفت و به سمت تولید و مصرف محتوای فرهنگی حرکت کرد تا فراغت به بستری برای فعال‌سازی معنا تبدیل شود.

او در پایان خاطرنشان کرد: جنگ، یکی از انسانی‌ترین ابعاد زندگی یعنی فراغت را از انسان می‌گیرد و آن را به زمان تروما بدل می‌کند. در چنین شرایطی، هنر به ابزار مقاومت روحی و میراث فرهنگی به ستون هویت تبدیل می‌شود و مدیریت اوقات فراغت باید با هدف بازسازی انسان و حفظ کرامت و هویت اجتماعی صورت گیرد.

انتهای پیام/