مهران حسنی پژوهشگر و تحلیلگر سیاست‌های توسعه گردشگری عضو انجمن متخصصان گردشگری ایران در یادداشتی نوشت: در این میان، جشنواره‌هایی که بر پایه محصولات کشاورزی بنا شده‌اند، فراتر از یک تجلیل ساده از محصول، به عنوان یک «محرکِ هم‌افزا» (Synergistic Driver) در زنجیره ارزش گردشگری و کشاورزی عمل می‌کنند. «جشنواره های محصولات کشاورزی مانند توت‌فرنگی بهنمیر» نمونه‌ای بارز از این پارادایم جدید است که می‌تواند از سطح یک رویداد محلی، به یک موتور محرکِ توسعه پایدار ارتقا یابد.

رویدادمحوری؛ فراتر از یک جشن ساده

فلسفه وجودی جشنواره‌های محصول‌محور، ایجاد یک «نقطه اتصال» میان تولیدکننده، مصرف‌کننده و صنعت گردشگری است. در نگاه اول، جشنواره ای مانند توت‌فرنگی یک رویداد کشاورزی به نظر می‌رسد، اما با تحلیل عمیق‌تر، این رویداد در واقع یک فرآیند «برندسازی منطقه‌ای» (Place Branding) است. هدف نهایی، تبدیل شدنِ یک محصول کشاورزی از یک «کالای عمومی» (Commodity) به یک «نماد فرهنگی و گردشگری» (Iconic Product) است. وقتی یک محصول، هویتِ یک منطقه را نمایندگی می‌کند، دیگر تنها در بازار فروخته نمی‌شود، بلکه بخشی از «تجربه سفر» گردشگر می‌شود.

سه‌گانه توسعه: کشاورزی، گردشگری و سرمایه‌گذاری

تحلیل استراتژیک این رویداد نشان می‌دهد که جشنواره‌های محصولات کشاورزی جون توت‌فرنگی بهنمیر سه لایه از توسعه را به‌طور همزمان فعال می‌کند:

ارتقای ارزش زنجیره کشاورزی:

 جشنواره، فشارِ مثبت را برای ارتقای کیفیت بر روی تولیدکننده وارد می‌کند. وجود یک پلتفرم نمایش، کشاورز را به سمت تولید محصولات با استانداردهای بالاتر و بسته‌بندی‌های جذاب سوق می‌دهد. این امر منجر به «ارزش افزوده» شده و محصول را از سطح یک کالای خام به یک محصول برندشده با قابلیت صادرات و بازاریابی دیجیتال تبدیل می‌کند.

تولید سفر و گردشگری رویدادمحور (Event Tourism):

یکی از چالش‌های اصلی گردشگری، «فصلی بودن» است. جشنواره‌ها با ایجاد یک «زمانِ مشخص و جذاب»، تقاضای سفر را در نقاط مختلف سال مدیریت می‌کنند. جشنواره‌ای مانند توت‌فرنگی با برگزاری در ایام غیر پیک سفر با جذب گردشگران، باعث ایجاد «اثر سرریز» (Spillover Effect) در سایر بخش‌ها می‌شود؛ از هتلداری و رستوران‌داری گرفته تا صنایع‌دستی و حمل‌ونقل. در واقع، گردشگر برای «توت‌فرنگی» می‌آید، اما برای «تجربه منطقه» هزینه می‌کند.

ایجاد ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری:

رویدادهای موفق، «اعتبارِ سرمایه‌پذیری» منطقه را افزایش می‌دهند. وقتی یک منطقه توانایی مدیریت یک جشنواره با این سطح از سازماندهی را داشته باشد، سیگنالِ مثبتی به بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران ارسال می‌کند. این رویدادها، چشم‌اندازی از ظرفیت‌های صنایع تبدیلی، زمینه‌سازی‌های گردشگری و زیرساخت‌های کشاورزی را به نمایش می‌گذارند که می‌تواند منجر به ورود سرمایه‌های ماندگار به منطقه شود.

چالش‌ها و راهبردهای پیش رو:

با این حال، برای عبور از مرحله «جشنواره‌های گذرا» به مرحله «رویدادهای استراتژیک»، نیاز به نگاهی فراتر از مدیریت اجرایی است. نخست، ضرورت «یکپارچگی بخشی» میان دستگاه‌ها و نهادهای اجرایی و بخش خصوصی است، تا از ایجاد جزیره‌های عملیاتی جلوگیری شود. دوم، ضرورت «دیجیتال‌سازی روایتگری» است؛ یعنی استفاده از ابزارهای مدرن رسانه‌ای و فضای مجازی برای تبدیل داستان همانند تولید توت‌فرنگی به یک روایت جذاب برای مخاطب داخلی و خارجی جشنواره‌های محصولات کشاورزی نباید صرفاً به عنوان یک مراسم پایان فصلِ برداشت دیده شود؛ بلکه باید به عنوان یک «استراتژی بازاریابی منطقه» و «ابزار توسعه‌ گردشگری» بازتعریف شود. موفقیت در این مسیر، نیازمند گذار از مدیریت «اجرا» به مدیریتِ «روایت» است. اگر بتوانیم میان «طعم شیرین محصول» و «تجربه جذاب سفر» پیوند برقرار کنیم، نه تنها از محصول خود دفاع می‌کنیم، بلکه آینده‌ی اقتصادی و فرهنگی منطقه را تضمین می‌کند.

انتهای پیام/