میراث آریا: در جنوبیترین قاب ایران، جایی میان آبی بیپایان دریای عمان و شنهای طلایی کویر، روستایی نفس میکشد که این روزها نامش بیش از همیشه شنیده میشود؛ «دَرَک»؛ روستایی در شهرستان زرآباد در جنوب استان سیستان و بلوچستان که حالا به عنوان یکی از گزینههای ایران برای ثبت در فهرست دهکدههای گردشگری جهانی سال ۲۰۲۶ معرفی شده است؛ اتفاقی که اگر به سرانجام برسد، نه فقط یک موفقیت گردشگری، بلکه روایتی تازه از چهره کمتر دیده شده بلوچستان خواهد بود.
دَرَک سالهاست برای گردشگران حرفهای و طبیعتگردان، مقصدی افسانهای محسوب میشود؛ جایی که کویر به دریا میرسد و نخلها در چند قدمی موجهای اقیانوس قد میکشند. بسیاری از گردشگرانی که نخستینبار پا به این روستا گذاشتهاند، باورشان نمیشد که چنین جغرافیای متفاوتی در ایران وجود داشته باشد؛ سرزمینی که در آن، رملهای ماسهای به ساحل ختم میشوند و غروب خورشید، تصویر حیرتانگیزی از همنشینی خاک و آب خلق میکند.
این روستا حالا در آستانه یک پیچ تاریخی قرار گرفته است. نامزدی در فهرست دهکدههای جهانی گردشگری، تنها یک عنوان تشریفاتی نیست؛ این اتفاق میتواند مسیر توسعه جنوب سیستان و بلوچستان را تغییر دهد، سرمایهگذاری گردشگری را افزایش دهد و تصویری تازه از این منطقه در ذهن ایران و جهان بسازد.
کارشناسان حوزه گردشگری معتقدند دَرَک، تمام مؤلفههای لازم برای تبدیلشدن به یک مقصد جهانی را دارد؛ از طبیعت بکر و فرهنگ اصیل بلوچ گرفته تا سبک زندگی سنتی، صنایعدستی، موسیقی محلی و مهماننوازی مردمانی که هنوز سادگی و صمیمیت در زندگیشان جاری است.
روستایی که جغرافیا را شگفتزده کرد
دَرَک را بسیاری با عنوان «محل تلاقی کویر و دریا» میشناسند؛ عنوانی که شاید در ابتدا شبیه یک شعار تبلیغاتی بهنظر برسد، اما کافی است چند دقیقه در ساحل آن قدم بزنید تا متوجه شوید این توصیف، عین واقعیت است. در کمتر نقطهای از جهان میتوان چنین ترکیب کمنظیری را دید؛ ماسههای روان کویری که تا نزدیکی آبهای عمان امتداد پیدا کردهاند و در کنارشان نخلستانهایی سرسبز شکل گرفتهاند.
همین ویژگی باعث شده دَرَک طی سالهای اخیر به یکی از پربازدیدترین مقاصد طبیعتگردی جنوب کشور تبدیل شود. گردشگرانی که از استانهای مختلف راهی زرآباد میشوند، اغلب میگویند درک، شبیه هیچ نقطه دیگری از ایران نیست.
در سالهایی که گردشگری تجربهمحور در دنیا رونق گرفته، مناطقی مانند دَرَک بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار گرفتهاند؛ مقاصدی که گردشگر در آن فقط عکس یادگاری نمیگیرد، بلکه تجربهای متفاوت از طبیعت، فرهنگ و زیست بومی را لمس میکند.
دَرَک برای بسیاری از عکاسان طبیعت نیز به یک قاب رؤیایی تبدیل شده است؛ جایی که طلوع و غروب خورشید، ترکیب رنگهایی خلق میکند که کمتر در نقاط دیگر دیده میشود. موجهایی که آرام به ساحل میرسند و رد باد روی رملهای کویری، تصویری میسازند که بیشتر شبیه کارتپستال است تا یک روستای واقعی در جنوب ایران.
از حاشیهنشینی تا رویای جهانیشدن
سالها بود که بسیاری از روستاهای جنوب سیستان و بلوچستان، باوجود ظرفیتهای فراوان طبیعی و فرهنگی، در حاشیه توسعه قرار داشتند. کمبود زیرساختها، فاصله از مراکز شهری و نگاه امنیتی به منطقه باعث شده بود ظرفیتهای گردشگری این استان کمتر دیده شود. اما حالا ورق در حال برگشتن است.
نامزدی دَرَک در فهرست دهکدههای جهانی، در واقع اعتراف رسمی به ظرفیتهای عظیم این منطقه است؛ ظرفیتی که سالها توسط مردم محلی حفظ شده و حالا فرصت دیدهشدن پیدا کرده است. بر اساس معیارهای سازمان جهانی گردشگری، روستاهایی امکان ثبت در این فهرست را دارند که علاوه بر جاذبههای طبیعی، در حفظ فرهنگ بومی، توسعه پایدار، مشارکت مردم محلی و حفاظت از محیط زیست نیز موفق عمل کرده باشند.
در دَرَک، این ویژگیها بهوضوح دیده میشود. معماری بومی، شیوه معیشت مردم، لباسهای سنتی بلوچ، غذاهای محلی و حتی سبک مهماننوازی اهالی، بخشی از هویت زنده این روستاست؛ هویتی که برخلاف بسیاری از مناطق گردشگری کشور، هنوز زیر سایه تجاریسازی افراطی از بین نرفته است.
«چِش»؛ نهالی برای آینده دَرَک
در روزهایی که نام دَرَک بیشتر از همیشه بر سر زبانها افتاده، مردم و مسئولان محلی تلاش کردهاند چهره این روستا را برای آیندهای جهانی آماده کنند. یکی از مهمترین اقدامات اخیر، برگزاری آئین کاشت نهال بومی «چِش» در این روستاست؛ اقدامی که فراتر از یک برنامه نمادین، پیامی روشن درباره توجه به محیط زیست و توسعه پایدار داشت.
معاون گردشگری ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی سیستان و بلوچستان در گفتوگو با خبرنگار میراث آریا از برگزاری آئین نهالکاری «چِش» در روستای هدف گردشگری درک شهرستان زرآباد خبر داد و اظهار کرد: با توجه به اینکه روستای درک در شهرستان زرآباد امسال و برای نخستین بار نامزد ثبت روستاهای گردشگری جهانی سال ۲۰۲۶ قرار گرفته است، تقویت فضای سبز این روستا در اولویت کار قرار گرفت.
خدیجه براهویی افزود: در همین راستا طی مراسمی با حضور و استقبال پرشور مردم و بومیان درک و روستاهای اطراف، آیین کاشت نهال «چِش» که جزء گونههای سبز بومی و در حال نابودی روستا و مقاوم به کم آبی است برگزار شد. در این مراسم و در مرحله اول بیش از ۱۰۰ اصله نهال چش با مشارکت و حضور مدیران منطقه آزاد چابهار، محیط زیست، منابع طبیعی، دهیار و مدیران شهرستانی منطقه و نقش پررنگ و استقبال ویژه فعالان حوزه گردشگری، مردم و روستائیان درک کاشت شد.
مردم مهمترین سرمایه جهانی شدن دَرَک
آنچه دَرَک را از بسیاری از مقاصد گردشگری متمایز میکند، فقط طبیعت شگفتانگیزش نیست؛ بلکه مردم این روستا هستند. مردمانی که حالا بهخوبی فهمیدهاند حفظ محیط زیست و فرهنگ بومی، مهمترین سرمایه آینده آنهاست.
به گفته براهویی، کاشت نهال در روستای گردشگری درک و نوار ساحلی صورت گرفت و یکی از نکات قابل توجه این بود که بومیان روستا مسئولیت نگهداری و آبیاری این نهالها را بر عهده گرفتند که نشان از مسئولیتپذیری بومیان منطقه در تقویت و حفظ فضای سبز این روستاست.
همین مشارکت مردمی، یکی از امتیازهای مهم دَرَک در پرونده ثبت جهانی محسوب میشود. در بسیاری از پروژههای گردشگری، توسعه از بالا به پایین اتفاق میافتد و مردم محلی فقط تماشاگر هستند؛ اما در دَرَک، مردم خودشان بخشی از فرآیند توسعهاند.
گردشگرانی که به این روستا سفر کردهاند، بارها از رفتار صمیمی مردم بلوچ نوشتهاند؛ از چایهایی که بیدعوت برای مهمان آورده میشود تا لبخندهایی که بدون هیچ چشمداشتی به گردشگران هدیه میشود. این مهماننوازی، سرمایهای است که هیچ پروژه عمرانی نمیتواند جای آن را بگیرد.
بازارچهای برای روایت فرهنگ بلوچ
در کنار حفاظت از طبیعت، توسعه اقتصاد محلی نیز یکی از محورهای مهم آمادهسازی دَرَک برای ثبت جهانی است. در همین راستا، راهاندازی بازارچه صنایعدستی و محصولات بومی در دستور کار قرار گرفته؛ اقدامی که میتواند هم به معرفی فرهنگ منطقه کمک کند و هم درآمد مردم محلی را افزایش دهد.
سرپرست اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان زرآباد نیز در گفتوگو با خبرنگار میراث آریا اظهار کرد: بازارچه فروش صنایع دستی و محصولات بومی منطقه در روستای هدف گردشگری و نامزد ثبت جهانی «دَرَک» دایر خواهد شد.
انور سینگله عنوان کرد: با توجه به اینکه روستای درک به عنوان یکی از روستاهای منتخب ایران برای ثبت در فهرست دهکدههای گردشگری جهانی سال ۲۰۲۶ نامزد شده است، ایجاد و راهاندازی زیرساختهای لازم این روستا در دستور کار قرار گرفته است.
سرپرست اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی زرآباد افزود: این شهرستان به لحاظ دارا بودن محصولات صنایعدستی فاخر و خصوصاً میوههای گرمسیری خاص و بومی خود از ظرفیتهای بسیار ارزشمندی برخوردار است و مشتریان زیادی نیز از بین مسافران و گردشگران ورودی به این شهرستان دارد.
اقتصاد محلی در مسیر تحول
بازارچه دَرَک فقط محلی برای فروش صنایعدستی نیست؛ این بازارچه در واقع ویترینی از هویت بلوچستان خواهد بود. از سوزندوزیهای اصیل بلوچ گرفته تا میوههای گرمسیری و غذاهای محلی، همه میتوانند بخشی از تجربه سفر گردشگران باشند.
انور سینگله ادامه داد: به همین منظور و به همت اداره کل میراثفرهنگی و همکاری سایر بخشها و مشارکت خوب و صمیمی صنعتگران و بومیان منطقه، بازارچه معرفی، عرضه و فروش صنایعدستی و میوههای گرمسیری و موادغذایی که مختص این روستا و شهرستان زرآباد است در این روستا راهاندازی خواهد شد.
به گفته سینگله، غرفههای این بازارچه به صنعتگران و مردم روستا واگذار میشود تا بتوانند محصولات و دست سازههای خود را به گردشگران داخلی و خارجی معرفی و به فروش برسانند که این مهم علاوه بر آشناسازی مسافران با صنایعدستی شهرستان، بر رونق سفره مردم و روستاییان و تقویت اقتصاد آنها نیز اثر مستقیم و مثبت خواهد داشت. یکی از نکات مثبت راهاندازی این بازارچه، فراهم کردن مقدمات این روستا برای پذیرش نهایی در لیست ثبت جهانی است کهامیدواریم محقق شود.
دَرَک روایتی تازه از بلوچستان
سالها تصویر غالب از سیستان و بلوچستان در رسانهها، تصویری ناقص و گاه ناعادلانه بود؛ استانی که بیشتر با محرومیت و حاشیهنشینی شناخته میشد تا ظرفیتهای عظیم گردشگری و فرهنگی. اما حالا دَرَک آمده تا روایت تازهای از بلوچستان بسازد. این روستا نشان میدهد جنوب شرق ایران فقط سرزمین آفتاب سوزان نیست؛ بلکه میتواند مقصدی جهانی برای گردشگری طبیعی، فرهنگی و ماجراجویانه باشد.
کارشناسان گردشگری معتقدند اگر زیرساختهای لازم بهدرستی توسعه پیدا کند، دَرَک میتواند به یکی از مهمترین برندهای گردشگری ایران تبدیل شود؛ برندی که نهفقط گردشگران داخلی، بلکه توریستهای خارجی را نیز جذب خواهد کرد. تجربه جهانی هم نشان داده ثبت روستاها در فهرست دهکدههای گردشگری، میتواند تحولی جدی در اقتصاد محلی ایجاد کند؛ البته به شرط آنکه توسعه، مبتنی بر حفاظت از محیط زیست و مشارکت مردم بومی باشد.
در روزهایی که نام دَرَک در فهرست نامزدهای جهانی قرار گرفته، مردم این روستا بیش از همیشهامیدوارند. امید به اینکه روستای کوچکشان، به نقطهای شناختهشده در نقشه گردشگری جهان تبدیل شود. برای اهالی دَرَک، ثبت جهانی فقط یک عنوان نیست؛ این اتفاق میتواند آینده فرزندانشان را تغییر دهد. میتواند باعث شود جوانان روستا بهجای مهاجرت، در زادگاه خود شغل و درآمد داشته باشند.
حالا دَرَک در آستانه آزمونی بزرگ قرار گرفته است؛ آزمونی که نتیجه آن، فقط برای یک روستا مهم نیست، بلکه میتواند نمادی از توانمندیهای پنهان جنوب ایران باشد و شاید چند سال بعد، وقتی نام دَرَک در میان دهکدههای گردشگری جهان بدرخشد، بسیاری تازه بفهمند که در جنوبیترین گوشه ایران، روستایی وجود دارد که کویر را تا لب دریا برده است.
انتهای پیام/
نظر شما