بهگزارش خبرنگار میراثآریا، حفاظت از میراثفرهنگی، تنها نگهداری چند بنای تاریخی یا اشیای قدیمی نیست؛ بلکه صیانت از هویت، حافظه تاریخی و اصالت فرهنگی مردمانی است که قرنها در این سرزمین زیستهاند. استان گلستان با برخورداری از صدها اثر تاریخی، محوطه باستانی، میراث ناملموس و ظرفیتهای کمنظیر فرهنگی، در سالهای اخیر به یکی از کانونهای مهم توجه در حوزه میراثفرهنگی کشور تبدیلشده و در یکسال گذشته نیز مجموعهای از اقدامات در حوزه مرمت، ثبت آثار، توسعه موزهها، حفاظت از محوطههای تاریخی و پیگیری پروندههای ملی و جهانی در این استان انجام شده است.
همزمان با هفته میراثفرهنگی و روز جهانی موزهها، مدیرکل و معاون میراثفرهنگی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان در تشریح مهمترین برنامهها، اقدامات و دستاوردهای این حوزه، از تدوین برنامه ۵ ساله میراثفرهنگی استان، پیشرفت پروژههای شاخصی همچون موزه میراث روستایی گلستان و دیوار بزرگ گرگان، ثبت آثار جدید ملی، مرمت بناهای تاریخی و افزایش اقدامات حفاظتی و موزهای خبر دادند.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان با اشاره به مهمترین اقدامات و دستاوردهای یکسال اخیر حوزه میراثفرهنگی استان بیان کرد: مهمترین دستاورد استان گلستان در طول سال ۱۴۰۴، تدوین برنامه ۵ ساله در حوزه میراثفرهنگی در سطح ملی و استانی بوده است.
فریدون فعالی افزود: در این برنامه، آثاری همچون دیوار بزرگ گرگان، میراث جهانی گنبدقابوس، موزه میراث روستایی گلستان، بافت تاریخی استرآباد و قلعه آشوراده بهعنوان آثار تاریخی پیشرو در کنار سایر ابنیه تاریخی و محوطههای باستانی شاخص استان، باهدف توسعه گردشگری پایدار و تقویت هویت و اصالت ایرانیان موردتوجه قرار گرفتهاند.
او خاطرنشان کرد: سفر وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی کشور به استان در بهار و تابستان سال گذشته و همچنین تأمین اعتبار از محل ردیف اعتبارات ملی و استانی، موجب شد تا تهیه طرحهای ساماندهی، مرمت و احیای آثار تاریخی و آغاز عملیات اجرایی برخی پروژهها شتاب بیشتری بگیرد.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان تأکید کرد: استمرار تأمین اعتبارات بر اساس برنامه زمانبندیشده میتواند زمینه شکوفایی و پویایی بیشتر میراثفرهنگی استان را در مسیر حفاظت پایدار، معرفی شایسته آثار تاریخی و ارتقای انسجام ملی و محلی فراهم کند.
موزه میراث روستایی گلستان در آستانه بهرهبرداری فاز نخست
او با اشاره به آخرین وضعیت پروژه موزه میراث روستایی گلستان گفت: فاز نخست این پروژه اکنون به پیشرفت حدود ۸۰ درصدی رسیده و در سال گذشته همزمان با بازدید وزیر میراثفرهنگی از این مجموعه، اقدامات مهمی در راستای تسریع آن اجرایی شده است.
فعالی افزود: تکمیل مسیر دسترسی، اجرای الحاقات خانههای روستایی، تأمین روشنایی، ساخت سردرب ورودی و احداث سالن انتظار بازدیدکنندگان ازجمله بخشهایی بوده که طی یکسال اخیر تکمیلشده و با تخصیص اعتبارات جدید، بهرهبرداری از فاز نخست پروژه در سال جاری محقق خواهد شد.
او ادامه داد: در حوزه موزهها، اخذ مصوبه شورای فنی موزههای کشور برای موزه بزرگ گلستان در گنبدکاووس نیز از اقدامات مهم سال گذشته بوده که پس از بازدید میدانی وزیر میراثفرهنگی، روند اخذ مجوز کمیسیون ماده ۲۳ و تأمین اعتبار ملی آن سرعت گرفته است.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان همچنین از تصویب سه پروژه مهم موزهای در فهرست مصوبات سفر ریاستجمهوری به گلستان خبر داد و گفت: موزه بزرگ گلستان، موزه باستانشناسی گرگان و باغموزه استرآباد ازجمله پروژههایی هستند که در این فهرست قرار گرفتهاند.
به گفته او، برای پروژههایی همچون موزه میراث روستایی گلستان، موزه بزرگ گلستان، موزه تاریخ بندرگز، موزه تاریخ آشوراده و موزه گالیکش نیز اعتبارات ویژهای اختصاص یافته است.
مرمت بیش از ۱۰ بنای تاریخی در گلستان
فعالی درباره اقدامات مرمتی انجامشده در استان بیان کرد: در سال ۱۴۰۴ ساماندهی و مرمت بیش از ۱۰ بنای تاریخی در سطح استان از محل اعتبارات ملی و استانی در دستور کار قرار گرفت.
او افزود: بافت تاریخی استرآباد، قلعه آشوراده، میراث جهانی گنبدقابوس، ساختمان گمرک بندرگز، کاخموزه گرگان، موزه باستانشناسی گرگان و موزه میراث روستایی گلستان ازجمله پروژههای اولویتدار حوزه مرمت و احیای بناهای تاریخی در استان بودهاند.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان با اشاره به شرایط خاص کشور و ضرورت حفاظت از آثار تاریخی و فرهنگی گفت: در این مدت اقداماتی برای صیانت از بناها، محوطههای تاریخی و اشیای فرهنگی انجام شده است.
او افزود: جمعآوری اشیای تاریخی و فرهنگی موزهها و انتقال آنها به مخازن امن، نصب سپر آبی در موزهها و اماکن تاریخی شاخص، افزایش ضریب امنیت موزهها و بناهای تاریخی و تشکیل ستاد هماهنگی بینبخشی با همکاری یگان حفاظت، حراست و واحدهای شهرستانی ازجمله اقدامات انجامشده در مواجهه با حوادث احتمالی بوده است.
تعیین حریم و سنددار کردن آثار تاریخی گامی مهم در حفاظت پایدار
فعالی تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی را یکی از الزامات اساسی حفاظت از میراثفرهنگی دانست و گفت: مستندسازی و مستندنگاری آثار ملموس و ناملموس، تهیه پروندههای ثبتی، تعیین عرصه و پیشنهاد حریم، تدوین ضوابط استحفاظی، ساماندهی محیطی و نصب تابلوهای هشداردهنده ازجمله اقداماتی است که در راستای جلوگیری از تعرض و تخریب آثار تاریخی انجام میشود.
او افزود: در صورت ضرورت، تملک و آزادسازی عرصه و حریم آثار تاریخی نیز در دستور کار قرار میگیرد و سرکشیهای محسوس و نامحسوس با همکاری یگان حفاظت و سایر دستگاههای اجرایی و مراجع انتظامی و قضایی انجام میشود.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان با اشاره به اهمیت سنددار کردن آثار تاریخی گفت: رشد و توسعه شهرها، فعالیتهای عمرانی، صنعتی و کشاورزی و همچنین پراکندگی آثار تاریخی در سطح استان، تهدیدی جدی برای محوطههای تاریخی محسوب میشود و به همین دلیل تعیین تکلیف وضعیت حقوقی و صدور سند مالکیت برای عرصه و حریم آثار تاریخی یکی از مهمترین اقدامات حفاظتی است.
او افزود: تاکنون برای عرصه و حریم دیوار بزرگ گرگان به مساحت ۱۶۴ هکتار، شهر تاریخی جرجان به مساحت ۳۰ هکتار و میراث جهانی گنبدقابوس به مساحت تقریبی یک هکتار سند مالکیت به نام میراثفرهنگی صادرشده و برای بیش از ۱۵۰ محوطه باستانی دیگر نیز درخواست صدور سند ارائه شده است.
ثبت بیش از ۱۴ اثر جدید در فهرست آثار ملی
معاون میراثفرهنگی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان نیز با اشاره به اقدامات حوزه باستانشناسی استان گفت: طی یکسال اخیر برنامههای مختلفی در حوزه گمانهزنی و مطالعات باستانشناسی انجام شده است.
حمید عمرانیرکاوندی افزود: گمانهزنی بهمنظور تعیین عرصه و پیشنهاد حریم تپه بسطامی در علیآبادکتول، نرگستپه اوزینه گرگان، تپه شموشک گرگان و همچنین گمانهزنی برای پاسخ به استعلام محله سرچشمه گرگان با مجوز پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری و به سرپرستی کارشناسان ادارهکل انجام شده است.
او درباره اقدامات حوزه ثبت آثار تاریخی و میراث ناملموس اظهار کرد: ثبت آثار تاریخی و میراث ناملموس بهعنوان بخشی از هویت و فرهنگ اصیل ایرانیان، نقش مهمی در توسعه پایدار ملی و استانی دارد.
معاون میراثفرهنگی استان گلستان افزود: سالانه برنامههای اولویتدار برای ثبت آثار تدوین میشود و پس از تأمین اعتبار، پروندههای ثبتی مطابق معیارهای ابلاغی تهیه و پس از تصویب در شورای ثبت استانی و ملی، لوح ثبت آثار صادر و ابلاغ میشود.
او گفت: در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۴ اثر در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده که شامل پنج اثر ناملموس در حوزه بازیهای آیینی، غذاهای سنتی و مراسم فرهنگی اقوام استان، سه اثر غیرمنقول در گرگان، علیآبادکتول و بندرگز، سه اثر طبیعی شامل مرداب نیلکوه، چشمه دیوانه کرنگ کفتر و قله گاوکشان و همچنین سه اثر شاخص منقول از موزه گرگان بوده است.
عمرانیرکاوندی افزود: در حال حاضر بیش از هزار و ۵۵ اثر در فهرست آثار ملی استان گلستان ثبتشده که شامل ۵۰ اثر طبیعی، ۱۱۸ اثر میراث ناملموس، ۵۵ اثر منقول، ۶۶۱ محوطه باستانی و ۱۷۱ بنای تاریخی و بافت تاریخی است.
دیوار بزرگ گرگان در مسیر ثبت جهانی
او درباره آخرین وضعیت دیوار بزرگ گرگان اظهار کرد: در راستای ثبت جهانی این اثر ارزشمند، مجموعهای از اقدامات تخصصی و مطالعاتی در حال انجام است.
معاون میراثفرهنگی استان گلستان افزود: تصویربرداری هوایی، کارتوگرافی و تهیه نقشههای رقومی، تکمیل مستندات پرونده ثبت جهانی، ساماندهی و مرمت کارگاههای کاوش، بررسیهای ژئوفیزیکی و گمانهزنی باستانشناسی با مجوز پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری ازجمله اقدامات انجامشده و در دست اقدام برای این اثر تاریخی است.
او خاطرنشان کرد: با همکاری ادارهکل ثبت اسناد و املاک استان، سند مالکیت بخشی از عرصه بلامعارض دیوار بزرگ گرگان و جرجان به مساحت ۱۶۴ هکتار نیز صادر شده است.
عمرانیرکاوندی درباره اقدامات حوزه موزهها نیز گفت: طی یکسال گذشته هفت پروژه موزهای در فهرست مصوبات سفر ریاستجمهوری و وزیر میراثفرهنگی قرار گرفته است.
او افزود: همچنین ۳۰۰ شیء تاریخی مکشوفه از مراجع مختلف کارشناسی و تحویلشده و ساماندهی، مستندسازی و ثبت ۵۰۰ شیء تاریخی نیز انجام شده است.
معاون میراثفرهنگی استان گلستان خاطرنشان کرد: میزان بازدید از موزههای استان ۱۶.۲ درصد افزایشیافته و در کنار آن ۲۰ برنامه فرهنگی، آموزشی و کارگاهی در موزههای استان برگزار شده است.
او ادامه داد: اخذ مجوز راهاندازی موزه ماهیان خاویاری استان، حمایت از موزهها و مجموعههای خصوصی و همچنین تعمیر و بهسازی سه موزه فعال استان از دیگر اقدامات انجامشده در این حوزه بوده است.
برنامههای هفته میراثفرهنگی در گلستان
عمرانیرکاوندی درباره برنامههای پیشبینیشده برای هفته میراثفرهنگی در گلستان گفت: نشست تخصصی «روایت دفاع از وطن از منظر تاریخی ـ فرهنگی»، بازدید و نشست در موزه میراث روستایی گلستان، جشنواره گل و گلابگیری در محوطه میراث جهانی گنبدقابوس، نمایشگاه اسناد تاریخی شهر استرآباد و همچنین کارگاهها و نمایشگاههای هنرهای سنتی ازجمله برنامههای این هفته است.
او افزود: برنامههایی در حوزه آموزش، معرفی میراث ناملموس، تقدیر از حافظان میراثفرهنگی، نشستهای تخصصی، رویدادهای فرهنگی و برنامههای معرفی ظرفیتهای تاریخی و موزهای استان نیز در شهرستانهای مختلف برگزار خواهد شد.
معاون میراثفرهنگی استان گلستان در بخش دیگری از سخنان خود، مهمترین چالش حوزه میراثفرهنگی را ضعف آگاهی عمومی نسبت به تاریخ و ظرفیتهای تاریخی دانست و گفت: کمبود آموزش همگانی در سطوح مختلف آموزشی، ضعف اطلاعرسانی عمومی در رسانهها، استفاده نکردن از روشهای نوین اطلاعرسانی، نبود بستههای فرهنگی و اجتماعی در کنار طرحهای عمرانی و همچنین مشارکت محدود عمومی از مهمترین چالشهای این حوزه است.
انتهای پیام/
نظر شما