به گزارش میراث‌آریا به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، مرتضی رضوانفر با اشاره به خاستگاه کنوانسیون میراث ناملموس، اظهار کرد: این کنوانسیون (ابتدا به شکل اعلامیه) در پاسخ به جنگ‌ها و بحران‌های دهه‌های هفتاد و هشتاد میلادی شکل گرفت. کشورهای پیشنهاددهنده معتقد بودند که این بحران‌ها ناشی از حذف خرده‌فرهنگ‌ها، سنت‌ها و فرهنگ عامه و به دلیل گرایش به مدرنیته و غرب‌گرایی بوده است که منجر به کم‌اعتبار شدن عامه و هویت تاریخی شده و بسیاری از گروه‌ها برای یافتن خود واقعی به سمت اعتراض، خشونت یا پوچ‌گرایی رفته‌اند.
 

آسیب‌های مخرب جنگ بر میراث ناملموس

او با اشاره به گزارش‌های یونسکو درباره کشورهای مختلف، افزود: اولین آثار مخرب جنگ بر میراث ناملموس عبارتند از: تخریب فضاهای مرتبط با میراث ناملموس (مانند کارگاه‌ها)، کشته شدن استادکاران و گنجینه‌های زنده بشری، نابودی آرشیوهای صوتی و تصویری و از همه مهم‌تر، مهاجرت و پراکنده شدن حاملان و اجراکنندگان میراث ناملموس.

راهکارهای پیش از جنگ: ثبت و قانون‌گذاری

رضوانفر در بخش نخست راهکارهای یونسکو، اقدامات پیش از جنگ را چنین توصیف کرد:

- تربیت متخصصان حفاظت از میراث ناملموس در زمان بحران.

- تنظیم قوانین و مقررات لازم برای زمان جنگ (با توجه به اینکه قوانین فعلی معمولاً برای زمان صلح تدوین شده‌اند).

- انجام اقدامات حفاظتی ویژه برای آرشیوها و کارگاه‌های حساس.

- ثبت آثار ناملموس، چرا که ثبت باعث اهمیت یافتن عنصر و ایجاد حس تعلق می‌شود و یک اقدام پیشگیرانه محسوب می‌شود.

حین جنگ: همبستگی و امنیت از طریق هنر

او اقدامات لازم در دوران جنگ را چنین برشمرد:

- شناسایی عناصر ناملموسی که امکان اجرا در میان گروه‌های مختلف سنی، جنسی و طبقات آسیب‌پذیر را داشته باشند.

- استفاده از این عناصر برای ایجاد حس تحمل، شادی، غرور، تعلق ملی و مهم‌تر از همه، همبستگی و امنیت در جامعه.

- تشکیل شبکه‌ای از تسهیل‌گران برای مدیریت و اجرای اقدامات حفاظتی.

- شناسایی و حفاظت ویژه از استادکاران و گنجینه‌های زنده بشری.

پس از جنگ: احیای بافت اجتماعی و نقش مردم

عضو هیأت علمی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی در پایان به راهکارهای دوران پس از جنگ اشاره کرد و گفت: یونسکو بر کمرنگ‌سازی و مخفی‌سازی نقش مستقیم دولت‌ها در حفاظت از عناصر تأکید دارد.

به گفته او راهکارهای اصلی عبارتند از:

-استفاده از رسانه‌ها و گروه‌های مرجع برای ارتقای آگاهی از ارزش عناصر ناملموس (زیرا یونسکو ارتقای آگاهی مردم را مهم‌ترین اقدام حفاظتی می‌داند).

- احیای بافت اجتماعی، به‌ویژه در مناطق روستایی.

- کمک به بازگشت مهاجران به موطن اصلی خود.

انتهای پیام/