ملیحه فخاری، فعال رسانه، در یادداشتی نوشت:وقتی نام یزد در محافل بین‌المللی گردشگری طنین‌انداز می‌شود، ذهن‌ها ناخودآگاه به سمت شکوه معماری خشتی، بادگیرهای افراشته و کوچه‌هایی می‌رود که بوی کاهگل خیس‌خورده‌شان شناسنامه‌ی این کهن‌شهر است. اما یزد جهانی، رازی بزرگ‌تر و عمیق‌تر در سینه‌ی خود پنهان کرده است؛ رازی که نه در دل کوچه‌های تاریخی، بلکه در کرانه‌های بی‌کران بیابان‌هایش نهفته است.

کویر در یزد تنها یک عارضه‌ی جغرافیایی یا یک دشت خالی نیست، بلکه جان جهان این دیار است. میراث فرهنگی یزد، ترکیبی از نبوغ انسان در تقابل با طبیعت است و امروز این طبیعت بکر است که در قالب گردشگری کویری، فصلی نوین در اقتصاد و هویت استان گشوده است. بیایید با هم سفری کنیم به دل این بی‌کرانگی، از جنوب‌شرق تا شمال، و کشف کنیم چرا کویرهای یزد شناسنامه‌ی نوین گردشگری ماست و چرا تابستان، بهترین زمان برای تجربه‌ی این جادو است.

بافق؛ رقص نور در ریگ‌های زرین

اگر بخواهیم از تنوع کویری یزد بگوییم، باید از جنوب‌شرق آغاز کنیم. در اینجا بافق با ریگ‌های صادق‌آباد چون نگینی طلایی می‌درخشد. کویر بافق تبلور هیجان و حرکت است؛ جایی که شن‌های روان، داستانی از هزاران سال جابه‌جایی ذرات خاک توسط باد را روایت می‌کنند. تپه‌های شنی بافق که به ریگ زرین شهرت دارند، نه‌تنها مقصدی برای آفرودسواران و ماجراجویان، بلکه زمینه‌ای برای لمس آرامشی است که تنها در میان تپه‌های لغزنده یافت می‌شود. در اینجا میراث فرهنگی با معیشت مردم بومی گره خورده است؛ از شترسواری های سنتی تا پذیرایی با خوراک‌های محلی که طعم اصالت می‌دهند. بافق به ما یادآوری می‌کند که کویر می‌تواند تپنده، پرانرژی و سرشار از زندگی باشد.

اردکان؛ مراقبه در تلاقی نمک و شن

اما در سوی دیگر، در دل اردکان، کویر چهره‌ای دیگر از خود نشان می‌دهد. کویر سیاهکوه و دشت‌های پهناور اردکان، مظهر مراقبه و سکوت هستند. برخلاف تلاطم شن‌های بافق، در اردکان با گستره‌ای روبرو هستیم که گویی زمان در آن متوقف شده است. تلاقی سپیدی نمک‌زارها با زردی تپه‌های شنی، تصویری خیره‌کننده خلق کرده که نگاه هر بیننده‌ای را می‌رباید. اردکان مقصد کسانی است که به دنبال «گم شدن برای پیدا شدن» هستند. این پتانسیل عظیم در حوزه گردشگری معناگرا، یزد را به قطب اول اکوتوریسم معنوی در ایران تبدیل کرده است. در اینجا میراث ما نه‌تنها فیزیکی، بلکه میراث سکوت است؛ ثروتی که در دنیای پرآشوب امروز، نایاب‌ترین کالا محسوب می‌شود.

از آستانه شهر تا بادیه؛ پیوند ناگسستنی تاریخ و طبیعت

جادوی کویر در یزد، از همان لحظه‌ای آغاز می‌شود که از شلوغی شهر فاصله می‌گیریم و پا به حاشیه ریگ‌زارها می‌گذاریم. از اقامتگاه‌های کویری در نزدیکی شهر گرفته تا مجموعه بادیه و همجواری‌اش با بافت باستانی فهرج، کویر در هر قدم با ما همراه است. فهرج، جایی است که تاریخ در آن به تپه‌ها تکیه داده؛ سکونتگاهی که قدمت آن به پیش از ظهور اسلام بازمی‌گردد و برخی ریشه‌های تمدنی آن را تا ۵۰۰۰ سال پیش تخمین زده‌اند. در همین بسترِ هزاران ساله، سایه‌ی مناره‌های مسجد جامع فهرج بر زمین می‌افتد؛ بنایی باشکوه که به عنوان تنها مسجد به‌جای مانده از دوران صدر اسلام، قدمتی نزدیک به ۱۴۰۰ سال دارد و معماری آن تاکنون هیچ تغییری نکرده است. این هم‌نشینی، پیامی استراتژیک برای گردشگری جهانی دارد: یزد تنها جایی است که می‌توانید از دل تاریخ عبور کنید و در چند لحظه، بر فراز بلندترین رمل‌های شنی بادیه، غروب خورشید را تماشا کنید.

تابستان؛ فصل جادوی گردشگری شبانه

یک باور غلط همگانی وجود دارد که کویر را مقصدی صرفاً زمستانی یا پاییزی می‌داند. اما حقیقت این است که تابستان، «فصل طلایی گردشگری شبانه» در کویرهای یزد است. وقتی حرارت آفتاب ظهر فروکش می‌کند، کویر وارد فاز جدیدی از حیات می‌شود. پدیده‌ی وارونگی دمایی در دل شن‌ها، شب‌هایی خنک و دل‌پذیر پدید می‌آورد که با آسمانی بی‌کران همراه است. رصد کهکشان راه شیری در آسمان پاک بافق یا اردکان، تجربه‌ای است که در هیچ فصل دیگری به این شفافیت تکرار نمی‌شود. تابستان، فصل دورهمی‌های شبانه دور آتش در اقامتگاه‌های کویری، شنیدن افسانه‌های محلی و لمس خنکای شن‌ها زیر نور ماه است. گردشگرانی که از گرمای خفقان‌آور شهرها خسته‌اند، می‌توانند در شب‌های خنک و ستره‌باران کویر یزد، آرامش واقعی را دوباره کشف کنند.

سخن پایانی؛ صیانت، یعنی سرمایه‌گذاری بر اصالت

در نهایت، باید دانست که هر گردشگری که پا به این ریگ‌زارها می‌گذارد و در اقامتگاه‌های کویری ساکن می‌شود، در واقع در حال حمایت از اقتصاد خردِ مردمان این دیار است. وقتی گردشگر به بادیه یا بافق می‌رود، چرخ اقامتگاه‌های کویری می‌چرخد، صنایع‌دستی بومی دیده می‌شود و محصولات محلی مثل انار و خرما به کالایی باارزش تبدیل می‌شود.

وظیفه‌ی ما در میراث فرهنگی، صیانت از این گردشگری مسئولانه است. باید بیاموزیم که کویر میراثی است که باید آن را بدون تغییر به نسل‌های بعدی بسپاریم. تخریب پوشش گیاهی یا برهم‌زدن آرامش حیات‌وحش، تیشه‌زدن به ریشه‌ی همان منبع درآمدی است که امروز زندگی خانواده‌های بومی را تامین می‌کند. حفاظت از کویر، در واقع حفاظت از منبع درآمد و کرامت زندگی مردم است.

کویرهای یزد، از بافق پرشور تا اردکان باوقار و بادیه‌ی تاریخ‌ساز، همگی قطعاتی از پازل بزرگ هویت یزدگردی هستند. یزد دیگر نباید تنها به عنوان یک ایستگاه عبوری شناخته شود؛ یزد خود مقصد نهایی است. تابستان امسال، بیایید دوباره به کویر برگردیم. نه برای فرار از گرما، بلکه برای تماشای رقص ستارگان و تجربه اقامتی رویایی در دل شن‌هایی که هزاران سال رازدار تاریخ ما بوده‌اند.

انتهای پیام/