مریم قربانینیا نویسنده و فعال رسانه به مناسبت ثبت جهانی «قلعه الموت و استحکامات وابسته» در فهرست جهانی یونسکو، در یادداشتی نوشت: ثبت جهانی «قلعه الموت و استحکامات وابسته» در هفته گذشته، بار دیگر این پرسش را پیش روی افکار عمومی قرار داد که این اتفاق فراتر از یک خبر فرهنگی، چه دستاوردی برای ایران دارد. این پرونده که پس از سالها پژوهش، مستندسازی و پیگیری به سرانجام رسید، نهتنها یکی از مهمترین فصلهای تاریخ ایران را در سطح جهانی معرفی میکند، بلکه نگاهها را بیش از گذشته به ظرفیتهای گردشگری، پژوهشی و فرهنگی منطقه الموت جلب خواهد کرد.
قلعه الموت، که قرنهاست بهعنوان یکی از شاخصترین دژهای تاریخی ایران شناخته میشود، از این پس با قرار گرفتن در فهرست میراث جهانی یونسکو، در کنار برجستهترین آثار فرهنگی جهان قرار گرفته است. این جایگاه میتواند زمینهساز افزایش حضور گردشگران داخلی و خارجی، رونق اقتصاد محلی، توسعه زیرساختهای گردشگری و شناساندن هرچه بیشتر تاریخ و تمدن ایران به جهانیان باشد.
البته ارزش واقعی این ثبت جهانی زمانی آشکار خواهد شد که حفاظت از این میراث نیز همپای شهرت آن پیش برود. افزایش تعداد بازدیدکنندگان، اگر با مدیریت صحیح، حفظ حریم اثر، مرمت اصولی و توسعه پایدار همراه نباشد، میتواند به همان اندازه که فرصت ایجاد میکند، چالش نیز به همراه داشته باشد. ثبت جهانی قلعه الموت را باید آغازی برای یک مسئولیت بزرگتر دانست؛ مسئولیتی برای صیانت از میراثی که اکنون بخشی از سرمایه فرهنگی مشترک بشریت محسوب میشود.
به طور کلی هر بار که خبر ثبت جهانی یک اثر تاریخی، طبیعی یا فرهنگی منتشر میشود، موجی از تبریکها و ابراز خوشحالی در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی به راه میافتد، اما پرسشی که کمتر به آن پاسخ داده میشود این است که ثبت جهانی دقیقاً چه معنایی دارد و چه مزیتی برای یک کشور یا یک منطقه به همراه میآورد؟
ثبت یک اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو، صرفاً به معنای قرار گرفتن نام آن در یک فهرست بینالمللی نیست. این عنوان در واقع تأییدی بر ارزش برجسته جهانی یک اثر است؛ ارزشی که حفاظت از آن را به مسئولیتی فراتر از مرزهای یک کشور تبدیل میکند.
یکی از مهمترین دستاوردهای ثبت جهانی، افزایش اعتبار بینالمللی یک اثر است. قرار گرفتن نام یک بنا، محوطه تاریخی یا منظر طبیعی در فهرست میراث جهانی، آن را به مقصدی شناختهشده برای گردشگران، پژوهشگران و علاقهمندان به فرهنگ و تاریخ تبدیل میکند. تجربه بسیاری از کشورهای جهان نشان داده است که ثبت جهانی، در صورت مدیریت صحیح، میتواند به رشد گردشگری، رونق کسبوکارهای محلی، افزایش اشتغال و توسعه اقتصادی مناطق پیرامونی منجر شود.
از سوی دیگر، ثبت جهانی دولتها را ملزم میکند تا با دقت بیشتری از آثار خود حفاظت کنند. تدوین برنامههای حفاظتی، مرمت اصولی، جلوگیری از ساختوسازهای آسیبزا و مدیریت صحیح حریم آثار، از جمله تعهداتی است که پس از ثبت جهانی اهمیت بیشتری پیدا میکند. همچنین در شرایط خاص، یونسکو میتواند با ارائه مشاورههای تخصصی، آموزش و حتی کمکهای مالی، از حفاظت این آثار حمایت کند.
البته ثبت جهانی تنها مزیت نیست و مسئولیت نیز به همراه دارد. کشوری که اثری را در فهرست میراث جهانی ثبت میکند، موظف است اصالت و یکپارچگی آن را حفظ کند. هرگونه توسعه عمرانی یا تغییر در محدوده اثر باید با رعایت ضوابط حفاظتی انجام شود؛ در غیر این صورت، ممکن است آن اثر ابتدا در فهرست میراث در خطر قرار گیرد و حتی در نهایت جایگاه خود را در فهرست میراث جهانی از دست بدهد.
برای کشوری مانند ایران که از غنیترین میراث فرهنگی و طبیعی جهان برخوردار است، ثبت جهانی تنها یک افتخار نمادین نیست؛ بلکه فرصتی برای معرفی بهتر تاریخ، تمدن و فرهنگ ایرانی به جهانیان، جذب گردشگران بیشتر، رونق اقتصاد محلی و انتقال این میراث ارزشمند به نسلهای آینده است.
بنابراین، هر خبر ثبت جهانی را باید نه پایان یک مسیر، بلکه آغاز مسئولیتی بزرگتر دانست؛ مسئولیتی برای حفاظت از میراثی که دیگر فقط متعلق به یک ملت نیست، بلکه بخشی از سرمایه مشترک بشریت به شمار میرود.
انتهای پیام/
نظر شما