لیلا صدقی کارشناس ارشد پژوهش هنر در یادداشتی نوشت: اسماعیل یغمایی از دانشآموختگان رشته باستانشناسی دانشگاه تهران بود و فعالیت حرفهای خود را از دهه ۱۳۴۰ آغاز کرد. او در دورهای به عرصه باستانشناسی ایران وارد شد که پژوهشهای علمی در بسیاری از محوطههای تاریخی کشور در حال گسترش بود و با حضور در پروژههای متعدد، سهمی ارزشمند در ثبت و معرفی بخش مهمی از میراث فرهنگی ایران ایفا کرد.
یکی از ویژگیهای برجسته فعالیتهای یغمایی، نگاه علمی همراه با تعهد عمیق نسبت به حفاظت از میراث فرهنگی بود. او همواره بر این باور تأکید داشت که آثار تاریخی صرفاً بقایای گذشته نیستند، بلکه بخشی از هویت، حافظه تاریخی و سرمایه فرهنگی ملت ایران به شمار میآیند و حفاظت از آنها مسئولیتی ملی و بیننسلی است. از همین رو، در کنار فعالیتهای میدانی، همواره نسبت به تهدیدهای ناشی از توسعههای غیرکارشناسی، حفاریهای غیرمجاز و تخریب محوطههای تاریخی هشدار میداد.
اسماعیل یغمایی علاوه بر کاوشهای میدانی، در حوزه آموزش، پژوهش و تألیف نیز حضوری فعال داشت. انتشار مقالات علمی، نگارش کتابهای تخصصی و روایت تجربههای ارزشمند سالها فعالیت در محوطههای باستانی، بخشی از میراث علمی او را تشکیل میدهد. آثار مکتوب وی امروز از منابع قابل استناد برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان به تاریخ و باستانشناسی ایران به شمار میرود و تجربههای او چراغ راه نسلهای آینده این حوزه خواهد بود.
او از پیشگامان باستانشناسی نوین ایران به شمار میرود و در طول بیش از پنج دهه فعالیت علمی، در بیش از ۷۰ محوطه تاریخی کشور بهعنوان عضو، معاون یا سرپرست هیئتهای باستانشناسی حضور داشت. فعالیتهای میدانی او نقش مهمی در شناخت تمدنهای پیش از تاریخ، ایلامی، مانایی، هخامنشی و ساسانی ایران ایفا کرد.
یغمایی پس از انقلاب اسلامی نیز سرپرستی پروژههای مهمی را بر عهده گرفت که از شاخصترین آنها میتوان به کاوش محوطه باستانی ارجان بهبهان و کشف آثار ارزشمند تمدن ایلام نو، گورستان شغاب بوشهر، تپه قلایچی بوکان (از مهمترین مراکز تمدن مانایی)، گورستان شاهزوار فیروزکوه، قلعه سمنان، تنگ تکاب بهبهان، گورستان کلک کرج و همچنین کاوشهای گسترده در کاخ هخامنشی بردکسیاه برازجان اشاره کرد. کاوشهای او در بردکسیاه به کشف بخشهایی از معماری باشکوه هخامنشی، سرستونها، کتیبهای به خط بابلی نو و قطعاتی از ورقههای طلایی منجر شد که از مهمترین یافتههای باستانشناسی سالهای اخیر ایران به شمار میروند.
از مهمترین کاوشهایی که وی در آنها حضور داشت یا سرپرستی آنها را بر عهده داشت، میتوان به کاوشهای هفتتپه خوزستان (نخستین تجربه میدانی در کنار زندهیاد دکتر عزتالله نگهبان)، شهر سوخته زابل، تل دروازه مرودشت، تپه یحیی کرمان، تپه گودین کنگاور، معبد آناهیتای کنگاور، تپه قبرستان و زاغه دشت قزوین، تپه جعفرآباد شوش، شیختپه ارومیه و چغاگاوانه اسلامآباد غرب اشاره کرد. این پروژهها نقش مهمی در شناخت فرهنگهای پیش از تاریخ و دوران تاریخی ایران داشتند.
در کنار فعالیتهای میدانی، اسماعیل یغمایی آثار مکتوب متعددی نیز از خود بر جای گذاشت. از مهمترین کتابهای او میتوان به شوش؛ پانزدهمین شهر، کاخ بردکسیاه، نقوش تزئینی در ایران باستان، نیایش مهر در ایران، آن قصر که جمشید…، دژ استعمار، نقاط امن، گیسوان هزارساله؛ خاطرات یک باستانشناس، وقتی که بچه بودم… و پژوهش مشترک بررسیهای باستانشناسی دشت ایوه (با همکاری پروفسور هنری رایت) اشاره کرد. وی همچنین بیش از ۸۰ مقاله علمی و پژوهشی در حوزه باستانشناسی، تاریخ و میراث فرهنگی ایران منتشر کرد.
درگذشت اسماعیل یغمایی، باستانشناس برجسته، پژوهشگر و از چهرههای ماندگار میراث فرهنگی ایران، ضایعهای بزرگ برای جامعه علمی، فرهنگی و باستانشناسی کشور به شمار میرود. او از جمله پژوهشگرانی بود که بیش از نیم قرن از زندگی حرفهای خود را صرف شناسایی، کاوش، مستندسازی و حفاظت از آثار و محوطههای تاریخی ایران کرد و نقش مؤثری در گسترش دانش باستانشناسی و شناخت تمدن کهن این سرزمین داشت.
درگذشت این چهره فرهیخته، فقدانی بزرگ برای خانواده بزرگ میراث فرهنگی، دانشگاهیان، پژوهشگران و دوستداران تاریخ و تمدن ایران است. یاد و نام اسماعیل یغمایی به واسطه خدمات ارزشمندش در عرصه پژوهش، حفاظت و معرفی میراث فرهنگی ایران، برای همیشه در حافظه علمی و فرهنگی کشور زنده خواهد ماند.
انتهای پیام/
نظر شما