عباس توکلیان، رئیس اداره نظارت و ارزیابی خدمات گردشگری در یادداشتی نوشت: تحولات صنعت گردشگری در دهه سوم قرن بیست و یکم نشان می‌دهد که موفقیت یک مقصد گردشگری، صرفاً با شاخص‌های سنتی نظیر «تعداد مسافر» یا «توسعه زیرساخت‌های فیزیکی» سنجیده نمی‌شود؛ بلکه توانمندی در افزایش نرخ ماندگاری مسافران و تنوع‌بخشی به تجربیات سفر، تعیین‌کننده سهم اصلی از زنجیره ارزش در اقتصاد گردشگری است.

در این میان، استان خراسان شمالی به دلیل موقعیت ژئوپلیتیک و قرارگیری در کریدور حیاتی شمال به شرق کشور، از پتانسیل بالایی برای تردد مسافران برخوردار است. با این حال، بررسی شاخص‌های عملکردی نشان‌دهنده شکافی معنادار میان نرخ تردد و نرخ ماندگاری است. این شکاف گویای غلبه الگوی گردشگری عبوری بر گردشگری اقامتی است؛ وضعیتی که در آن مسافر بدون برقراری تعامل با ظرفیت‌های فرهنگی، طبیعی و اقتصادی استان، تنها از آن عبور می‌کند. اگرچه این روند از منظر تسهیل جابجایی مسافران موفقیت‌آمیز بوده، اما از دیدگاه توزیع عادلانه درآمدهای گردشگری در لایه‌های مختلف استان، نیازمند یک بازنگری و ارتقای استراتژیک است.

برای عبور از وضعیت موجود و گذار از الگوی مسیر به الگوی مقصد، ضروری است که مدل‌های بهره‌برداری از منابع، از رویکرد سرویس‌دهی محض به سمت تجربه‌محوری تغییر جهت دهند. تحقق این تحول، مستلزم تمرکز بر سه محور کلیدی است. نخست، بازتعریف نقاط توقف در مسیرهای مواصلاتی؛ به‌گونه‌ای که مجتمع‌های خدمات بین راهی از حالت توقف برای رفع نیازهای اولیه به سمت بازارچه‌های دائمی سوغات و صنایع دستی حرکت کنند. در این مدل، با ادغام هوشمندانه هنرهای زنده اقوام (کرمانج، تات، ترک و ترکمن) و برپایی نمایشگاه‌های صنایع دستی فاخر در این مجتمع‌ها، مسافر ترغیب شود تا به جای یک توقف گذرا، درگیر یک توقف فرهنگی و معناگرا شود.

دوم بهره‌گیری از الگوی گردشگری احیاگر به جای مدل‌های سنتی. در این رویکرد، هدف فراتر از مفهوم گردشگری پایدار است و به معنای بازگرداندن زندگی و ارزش‌افزایی به مقصد معطوف می‌شود. این مدل، باید به گونه‌ای طراحی شود که اثری مثبت و سازنده بر محیط زیست و توانمندی اقتصادی جوامع محلی بگذارد. تمرکز بر توسعه اقامتگاه‌های بومگردی و حمایت از تولیدات محلی، از ارکان اصلی این الگو است. این شیوه نوین گردشگری، نه تنها از تخریب میراث فرهنگی و طبیعی جلوگیری می‌کند، بلکه با ایجاد اشتغال مستقیم، تاب‌آوری اقتصادی روستاها و مناطق محروم استان را به شدت تقویت می‌نماید.

سوم، بهره‌گیری از ابزارهای دیجیتال برای شناسایی نیازهای مسافران، با هدف معرفی هوشمندانه مسیرهای مکمل، نظیر طبیعت‌گردی در مناطق بکر استان یا گردشگری سلامت، می‌توان مسافر را از حالت عبورِ بی‌هدف به سمت اقامت‌های هدفمند سوق داد. در واقع، باید بسته‌های سفری طراحی کرد تا مسافر احساس کند با توقف در خراسان شمالی، بخشی از تجربه اصلی سفر خود را تکمیل می‌کنند.

در نهایت، تحقق این تغییر رویکرد، مستلزم هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی با تمرکز بر دو محور تنوع‌بخشی به خدمات و بازاریابی برندهای منطقه‌ای است. با پیمودن این مسیر، خراسان شمالی می‌تواند از گذرگاه عبوری به یک مقصد هدفمند و ماندگار در نقشه گردشگری کشور ارتقا یابد؛ مسیری که با تبدیل ظرفیت‌های عبوری به فرصت‌های اقامتی، منجر به خلق رشد اقتصادی پایدار و ملموس در تمامی ابعاد استان خواهد شد.

انتهای پیام/