محمدرضا پهلوان، پیشکسوت حوزه میراثفرهنگی و موزهدار برتر ایران در سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا با اشاره به آسیبدیدگی بخشهایی از برخی بناها و محوطههای تاریخی کشور در پی حملات اخیر، اظهار کرد: در جریان تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به خاک ایران، آثاری دچار آسیب شدند که برخی از آنها در زمره میراث ثبتجهانی قرار دارند و مطابق قواعد و کنوانسیونهای بینالمللی، هرگونه تعرض به چنین اماکنی ممنوع و مصداق نقض آشکار تعهدات جهانی در حوزه صیانت از میراثفرهنگی بشریت است.
او با تاکید بر جایگاه هویتی میراثفرهنگی افزود: آثار تاریخی، بناهای ارزشمند و اشیای نگهداریشده در موزهها، فراتر از تعاریف رسمی شورای جهانی موزهها (ICOM)، در حقیقت تجلی عینی حافظه تاریخی، هویت فرهنگی و تداوم تمدنی ملتها هستند؛ از اینرو آسیب به آنها ضربهای به حافظه فرهنگی و هویت تاریخی جوامع به شمار میآید.
این پیشکسوت حوزه میراثفرهنگی ادامه داد: بخش قابل توجهی از شواهد تمدنی کشور نه تنها در موزهها و سایتموزهها، بلکه در محوطههای تاریخی و لایههای باستانشناختی نهفته است. از این منظر، هرگونه آسیب به این محوطهها به معنای قطع زنجیره انتقال هویت تاریخی و فرهنگی به نسلهای آینده خواهد بود.
پهلوان با محکومکردن حملات اخیر گفت: اکنون که شاهد تجاوز آشکار و ناجوانمردانه آمریکا و رژیم صهیونیستی هستیم که در مواردی به اماکن تاریخی نیز آسیب رساندهاند، ضروری است این اقدام در مجامع بینالمللی بهعنوان یک «جنایت علیه میراثفرهنگی» پیگیری شود و کشورهای متجاوز در برابر افکار عمومی جهانی و نهادهای تخصصی پاسخگو باشند.
او در ادامه با اشاره به مسئولیتهای نهادهای مرتبط در این شرایط افزود: در شرایط کنونی، وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و همچنین کمیته ملی ایکوم ایران، مسئولیتی خطیر و چندبعدی بر عهده دارند. در سطح بینالمللی باید با مستندسازی دقیق خسارات، موضوع تجاوز و آسیب به میراثفرهنگی کشور به شورای جهانی موزهها (ICOM) و سایر نهادهای وابسته به یونسکو اعلام شود و پیگیریها تا حصول نتیجه ادامه یابد.
این موزهدار برتر تاکید کرد: در عین حال نباید به اعلام موضع بسنده کرد؛ بلکه لازم است اطلاعات دقیق، مستندات خسارات و گزارشهای کارشناسی در اختیار نهادهای بینالمللی قرار گیرد تا روند پیگیری حقوقی و تخصصی در سطح جهانی شکل بگیرد.
پهلوان در ادامه به اقدامات پیشگیرانه داخلی اشاره کرد و گفت: هرچند خوشبختانه تا این لحظه گزارشی از آسیب مستقیم به موزهها منتشر نشده است، اما لازم است همزمان با پیگیریهای بینالمللی، تدابیر حفاظتی در داخل کشور به شکل جدی تقویت شود.
او افزود: نصب نشان بینالمللی «سپر آبی» در نقاط مختلف موزهها برای شناسایی این اماکن بهعنوان مراکز حفاظتشده فرهنگی، آموزش مدیریت بحران در شرایط جنگی، توانمندسازی یگانهای حفاظت، مدیران موزهها، موزهداران، کارکنان و حتی نیروهای خدماتی، از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش خطرات احتمالی نقش مؤثری ایفا کند.
این پیشکسوت حوزه میراثفرهنگی ادامه داد: آموزشهای ساده اما کاربردی، مانند نحوه استفاده از تجهیزات آتشنشانی یا مدیریت شرایط تخریب احتمالی ساختمانها، میتواند در لحظات بحرانی از بروز خسارات گسترده جلوگیری کند.
پهلوان همچنین بر ضرورت حفاظت از آثار موزهای در شرایط بحرانی تأکید کرد و گفت: در چنین شرایطی ضروری است آثار موزهای، بهویژه اشیای شاخص و منحصربهفرد، در صورت امکان به مخازن امن منتقل شوند و آثاری که امکان جابهجایی ندارند، با تمهیدات حفاظتی مناسب پوشانده و ایمنسازی شوند.
او در پایان با اشاره به اهمیت موزههای خصوصی افزود: در کنار موزههای دولتی، موزهها و مجموعههای خصوصی نیز از اهمیت بالایی برخوردارند. بسیاری از مجموعهداران بخش قابل توجهی از آثار ارزشمند تاریخی را با مجوز رسمی ادارهکل موزههای وزارت میراثفرهنگی در اختیار دارند، اما به دلیل ماهیت خودگردان این مراکز، توان حفاظتی فیزیکی آنها محدودتر است.
پهلوان خاطرنشان کرد: از اینرو ضروری است دولت و نهادهای مسئول با اتخاذ راهکارهای حمایتی فوری، سازوکارهای لازم برای حفاظت از این مجموعهها را فراهم کنند تا آثار ارزشمند موجود در آنها از خطر آسیب، تخریب یا حتی سرقت مصون بمانند؛ چراکه این آثار بخشی از سرمایه تمدنی و میراث مشترک ملت ایران محسوب میشوند.
انتهای پیام/
نظر شما