رضا تربتی فعال حوزه گردشگری در یادداشتی نوشت:

ماه مبارک Ramadan در فرهنگ ایرانی، فراتر از یک آیین عبادی، به مثابه یک تجربه زیسته جمعی است؛ تجربه‌ای که در آن، شهرها چهره‌ای متفاوت به خود می‌گیرند، ریتم زندگی تغییر می‌کند و جلوه‌های معنوی در بافت اجتماعی پررنگ‌تر می‌شود. این دگرگونی فرهنگی و اجتماعی، ظرفیت کم‌نظیری برای بازتعریف و تقویت گردشگری با رویکردی معنویت‌محور فراهم می‌آورد.

گردشگری در ماه رمضان، اگرچه در نگاه نخست ممکن است با محدودیت‌هایی همچون تغییر ساعات فعالیت‌ها یا کاهش برخی سفرهای تفریحی همراه باشد، اما در واقع می‌تواند به عرصه‌ای برای معرفی عمیق‌تر هویت فرهنگی و آیین‌های بومی بدل شود. آیین‌های افطار، سنت‌های سحری‌خوانی، برگزاری محافل قرآنی، مراسم شب‌های قدر و حضور پرشور مردم در مساجد و اماکن مذهبی، همگی جلوه‌هایی هستند که برای گردشگران داخلی و حتی خارجی، جذاب، الهام‌بخش و متفاوت‌اند.

در شهرهای تاریخی و مذهبی، این جلوه‌ها با معماری، بافت‌های کهن و فضاهای سنتی در هم می‌آمیزند و تجربه‌ای چندبعدی خلق می‌کنند. تصور حضور گردشگران در بازارهای تاریخی در لحظات نزدیک به افطار، یا مشارکت آنان در سفره‌های ساده و صمیمی افطاری در کاروانسراها و خانه‌های تاریخی، نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از ظرفیت‌های موجود، تجربه‌ای اصیل و ماندگار ساخت. این تجربه، نه صرفاً یک بازدید، بلکه نوعی «زیست فرهنگی» است که گردشگر را با روح جامعه میزبان پیوند می‌دهد.

از منظر مدیریتی، ماه رمضان می‌تواند فرصتی برای بازتنظیم الگوهای خدمات گردشگری باشد. تغییر ساعات بازدید از موزه‌ها، برگزاری تورهای شبانه، طراحی رویدادهای فرهنگی پس از افطار و ارائه بسته‌های گردشگری ویژه این ایام، نمونه‌هایی از اقداماتی است که می‌تواند همسو با حال و هوای معنوی جامعه، رونق اقتصادی فعالان حوزه گردشگری را نیز تضمین کند. تجربه بسیاری از شهرهای اسلامی نشان داده است که با برنامه‌ریزی صحیح، رمضان نه‌تنها مانع گردشگری نیست، بلکه می‌تواند به یک مزیت رقابتی تبدیل شود.

در این میان، نقش صنایع‌دستی و هنرهای سنتی نیز قابل توجه است. رمضان، ماه بخشش و هدیه‌دادن است؛ ماهی که در آن، خرید محصولات فرهنگی و صنایع‌دستی با رویکرد هدیه‌محور افزایش می‌یابد. عرضه تولیدات هنری با مضامین معنوی، خوشنویسی آیات قرآن، آثار تذهیب و نگارگری، سجاده‌ها و محصولات سنتی، می‌تواند ضمن تقویت اقتصاد هنرمندان، پیوند میان میراث ناملموس و گردشگری را عمیق‌تر سازد.

نکته مهم دیگر، توجه به گردشگری مسئولانه در این ایام است. احترام به باورهای دینی، رعایت شئونات فرهنگی و آگاهی‌بخشی به گردشگران درباره آداب و رسوم ماه رمضان، از ضروریاتی است که باید در دستور کار متولیان امر قرار گیرد. گردشگری در ماه رمضان، نیازمند رویکردی مبتنی بر همدلی و درک متقابل است؛ رویکردی که در آن، گردشگر نه به‌عنوان ناظر بیرونی، بلکه به‌عنوان مهمانی محترم و آگاه در بطن جامعه حضور می‌یابد.

همچنین، رمضان می‌تواند بستری برای توسعه دیپلماسی فرهنگی باشد. معرفی آیین‌های رمضانی ایران به گردشگران خارجی، روایت سنت‌های بومی هر منطقه، و بازنمایی جلوه‌های همبستگی اجتماعی در این ماه، تصویری انسانی و صلح‌دوست از فرهنگ ایرانی ارائه می‌دهد. این تصویر، سرمایه‌ای ارزشمند در عرصه تعاملات فرهنگی و بین‌المللی است.

در نهایت باید اذعان داشت که گردشگری و معنویت، نه دو مسیر جداگانه، بلکه دو جریان هم‌افزا هستند. اگر گردشگری را سفری برای شناخت و تعالی بدانیم، ماه رمضان خود بستری برای تعمیق این معناست. سفر در این ماه، می‌تواند سفری به درون و بیرون به‌طور همزمان باشد؛ سفری که در آن، انسان ضمن آشنایی با جغرافیا و تاریخ یک سرزمین، با باورها، ارزش‌ها و سبک زندگی مردم آن نیز آشنا می‌شود.

امروز، در عصر رقابت مقاصد گردشگری، آنچه می‌تواند تمایز ایجاد کند، «تجربه منحصربه‌فرد» است. ماه مبارک رمضان، با همه ظرافت‌های معنوی و آیینی خود، ظرفیت خلق چنین تجربه‌ای را دارد. بهره‌گیری هوشمندانه از این ظرفیت، نیازمند برنامه‌ریزی، هماهنگی بین‌بخشی و نگاه خلاقانه مدیران و فعالان حوزه گردشگری است.

رمضان، فرصتی است برای بازاندیشی در پیوند میان ایمان و اقتصاد، فرهنگ و توسعه. اگر این پیوند به‌درستی مدیریت شود، می‌توان امیدوار بود که ماه مهمانی خدا، به موسمی برای رونق گردشگری فرهنگی و تعمیق هویت ملی نیز بدل گردد؛ موسمی که در آن، نور معنویت، مسیر توسعه پایدار گردشگری را روشن‌تر از همیشه سازد.

انتهای پیام/