بهگزارش خبرنگار میراثآریا، دوره آموزشی با عنوان «توانافزایی جوامع محلی در مسیر گردشگری پایدار» روز سهشنبه۲۲ اردیبهشتماه ۱۴۰۵، در دو روستای زیبای پامنار و صراخیه برگزار شد.
این برنامه آموزشی به همت ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خوزستان و با همکاری بخشداریهای شهیون و صراخیه و مؤسسه آموزش گردشگری سهند اعتماد اروند اجرا شد.
در این دوره، افسانه احسانی، پژوهشگر و مدرس حوزه گردشگری پایدار، بهعنوان مدرس دوره، در جمع مردم محلی به تبیین مفاهیم «گردشگری پایدار» و «اخلاق در گردشگری» پرداخت.
او ضمن اشاره به ظرفیتهای طبیعی و فرهنگی منطقه، بر اهمیت بازشناسی و حفظ میراث ناملموس از جمله باورها، رسوم و عناصر فرهنگی بومی تأکید کرد.
احسانی با بیان اینکه گردشگری پایدار نگاهی سیستمی دارد که در آن انسان، طبیعت و فرهنگ در ارتباطی متوازن قرار میگیرند، گفت: پامنار با طبیعت غنی و موقعیت منحصربهفرد خود در منطقهای شکار ممنوع و همچنین صراخیه با وجود ظرفیت بسیار غنی تالاب میتواند الگوی ارزشمندی برای تلفیق حفاظت محیطزیست با توسعه گردشگری باشد.
او همچنین با یادآوری ارزشهای کهن ایرانی همچون عدالت، صداقت و یاریگری که در متون قدیمی و فتوتنامهها وجود دارد، از لزوم زندهکردن این مفاهیم در رفتار گردشگران و فعالان بومی سخن گفت و افزود: گسترش آگاهی محلی نسبت به این ارزشها، زمینهساز توسعه پایدار و بازآفرینی محتوای فرهنگی برای جذب گردشگران خاص خواهد بود.
مدرس دوره در پایان ابراز امیدواری کرد که استمرار این آموزشها و افزایش مشارکت جوامع محلی، به ثبت پروندههای تازه در زمینه میراث ناملموس استان خوزستان و گسترش فعالیتهای گردشگری مسئولانه منجر شود.
روستای پامنار در ۲۵ کیلومتری شهر دزفول و در منطقه تاریخی شهیون، در حاشیه دریاچه سد دز و میان رشتهکوههای زاگرس قرار دارد؛ روستایی با طبیعت بکر، پیشینه تاریخی و فرهنگ بومی که امروز به یکی از متفاوتترین مقاصد گردشگری طبیعی جنوب کشور تبدیل شده است.
پامنار پیش از ساخت سد دز در دهه ۴۰ خورشیدی، یکی از آبادترین مناطق شمال خوزستان به شمار میرفت. وجود رودخانه دز، زمینهای حاصلخیز، باغهای خرما، چشمههای فراوان و موقعیت جغرافیایی ویژه، شرایط مناسبی برای زندگی و کشاورزی مردم منطقه فراهم کرده بود. با آبگیری سد دز بخش زیادی از روستاها و اراضی منطقه زیر آب رفت و بسیاری از ساکنان ناچار به مهاجرت شدند، اما بخشی از مردم با ساخت روستای جدید پامنار، زندگی و فرهنگ بومی خود را حفظ کردند.
امروز چشمانداز دریاچه سد دز، پوشش گیاهی متنوع، حیاتوحش ارزشمند و جاذبههایی مانند قلعه شاداب و آسیابهای قدیمی، پامنار را به یکی از زیستگاههای مهم طبیعی کشور تبدیل کرده است. یکی از مهمترین ویژگیهای این منطقه، حضور گونه ارزشمند و نسبتاً کمیاب «جغد ماهیخوار» است؛ پرندهای کمنظیر که مشاهده آن برای پرندهنگرها و عکاسان حیاتوحش اهمیت ویژهای دارد و هر سال علاقهمندانی از سراسر ایران و حتی چند کشور جهان برای دیدن و ثبت تصاویر این گونه به پامنار سفر میکنند. در کنار جغد ماهیخوار، گونههای متنوع دیگری از پرندگان نیز در اطراف دریاچه سد دز و ارتفاعات منطقه مشاهده شدهاند که همین تنوع پرندگان، پامنار را به یکی از مناطق جذاب برای پرندهنگری در جنوب کشور تبدیل کرده است. همچنین گونههایی مانند کل و بز نیز در ارتفاعات اطراف این روستا مشاهده شدهاند که بر اهمیت محیطزیستی و طبیعی منطقه افزوده است. حضور این گونههای جانوری، نشانهای از سلامت اکوسیستم و غنای زیستی پامنار به شمار میرود.
در کنار ظرفیتهای طبیعی، هنر سنتی «کپوبافی» مهمترین شاخص فرهنگی و اقتصادی این روستا محسوب میشود. زنان روستا با استفاده از گیاهان محلی، محصولاتی مانند سفره، زنبیل و ظروف سنتی تولید میکنند که امروزه علاوه بر بازارهای داخلی، به خارج از کشور نیز صادر میشود. حفظ این هنر بومی در کنار مهماننوازی مردم و توسعه اقامتگاههای بومی، از مهمترین ویژگیهای فرهنگی پامنار به شمار میرود.
وجود طبیعت بکر، تنوع زیستی، زیستگاه گونههای ارزشمند، ظرفیت بالای پرندهنگری، پیشینه تاریخی، فرهنگ بومی، صنایعدستی ریشهدار و توسعه گردشگری طبیعی، از مهمترین دلایلی است که روستای پامنار را به یکی از گزینههای مطرح برای ثبت جهانی روستاهای گردشگری تبدیل کرده است.
همچنین صراخیه نام یکی از روستاهایی خوزستان است که در نزدیکی تالاب شادگان در بخش خنافره، دهستان ناصری، شادگان واقع شده است. روستای صراخیه در شهرستان شادگان استان خوزستان واقع شده و بخشی از تالاب بینالمللی شادگان بهشمار میرود. این روستا از سه سمت با آب احاطه شده و تنها از یک مسیر جادهای قابل دسترسی است. این روستا بهعنوان یکی از روستاهای دارای جاذبه گردشگری خوزستان معرفی شده است. روستای صراخیه با بافتی سنتی، یکی از روستاهای قابل مطالعه در استان خوزستان است. این روستا به لحاظ مردمشناسی از اهمیت زیادی برخوردار است و میتواند بخشی از فرهنگ بومی منطقه را بازگو کند. اهالی روستا عرب هستند و به زبان عربی صحبت میکنند و رفت و آمد در این روستا و بین روستاهای اطراف با قایق است.
در این روستا مهاجرت کمتر صورت میگیرد، اهالی صراخیه روستای خود و زندگی در کنار تالاب را به مهاجرت ترجیح میدهند. بسیاری از جوانان صراخیه با ماندن در روستا و ازدواجهای بومی باعث افزایش جمعیت بومی آن نیز شدهاند. معماری روستای صراخیه، با دستان بومی منطقه ساخته میشود و از این جهت اهمیت زیادی دارد. این معماری در امتداد معماری سنتی منطقه است و ساکنان روستا با استفاده از مصالحی همچون خشت و گل و نی که تالاب در اختیارشان قرار میدهد خانههای خود را میسازند. اهالی دو روستای رگبه و صراخیه در دو سوی تالاب شادگان زندگی میکنند.
ارائه سرویسهای گردشی به گردشگران از جمله مشاغل اهالی صراخیه است؛ آنها گردشگران را با قایقهای خود به داخل تالاب میبرند و نقاط مختلف آن را نشان میدهند.
طرح توسعه گردشگری در صراخیه با هدف ایجاد درآمد جایگزین برای ساکنان، کاهش صید و شکار غیرمجاز و احیای زندگی سنتی بومیان اجرا میشود که محور اصلی آن قایقسواری در تالاب و بازدید از «جزیره گردشگری» است. طرحی با عنوان «شهر نی» نیز طراحی شده که شامل اقامتگاههای بومگردی، رستوران، حوضچههای پرورش ماهی، صنایعدستی و زیرساختهای پذیرایی از گردشگر میشود.
انتهای پیام/
نظر شما