رجبعلی لباف خانیکی، باستان‌شناس و نویسنده در یادداشتی نوشت: کاشیکاری‌های هفت رنگ و معرق، طاقنماها، طاق‌های جناقی و کلیل، مناره‌های متقارن، نقوش اساطیری، کتیبه‌های معقلی، مقرنس‌ها و درهای خاتم‌کاری سنت‌های معماری و هنری ایرانی به کار رفته در این بنا هستند و پلان و طرح دو طبقه، ستون‌های استوانه، تعبیهٔ تاج یا استوری بر فراز نمای ورودی بنا، طاق‌های افقی، بام شیروانی شیب‌دار، آینه کاری‌ها، قاب‌بندی‌ها و نقاشی‌های واقعگرایانه، جزء شیوه‌ها و اِلِمان‌های ره آورد غرب محسوب می‌شوند که با معماری سنتی ایران دمساز شده و آئینه خانه را شکل داده‌اند.

بنای کوشک مانند آیینه خانه در پلانی به ابعاد ۱۸×۱۱ متر به بلندای ۱۰ متر (با احتساب مناره‌ها) در میان باغی مصفا قرار داشته است.

مصالح ساختمانی آن آجر، ماسه، آهک و گچ است و جهت استحکام، در شالودهٔ بنا از سنگ استفاده شده است.

از جمله بناهایی که در بجنورد و اطراف آن به دستور سهام‌الدوله ساخته شده‌اند، آیینه خانه، عمارت مفخم، کلاه فرنگی، حوضخانه و بنای آرامگاهی بش قارداش بودند که مهم‌ترین آن‌ها آئینه خانه است.

آیینه خانه به مثابه «دار الحکومهٔ» سردار مفخم بود و دیدارهای رسمی او با ناصرالدین شاه و سایر مقامات سیاسی در آن عمارت انجام می‌شد.

این بنا در دههٔ ۱۲۵۰ خ همزمان با حکومت ناصرالدین شاه ساخته شد و با کاربری اداری و دیوانی برای انجام دیدارهای رسمی با رجال سیاسی عهد قاجار و نیز برگزاری مراسم تشریفاتی و رایزنی درباره مسائل سیاسی اجتماعی سران ایل‌های مناطق تحت حکومت سردار مفخم مورد استفاده قرار می‌گرفت. این بنا که مقابل بنای دیگری به نام «عمارت سردار مفخم» واقع شده، روزگاری جزء مجموعهٔ تاریخی «دارالحکومه» بوده و به همراه سردر، کلاه فرنگی، عمارت و حوضخانه در باغ بزرگی واقع شده بود.

آیینه خانه به لحاظ کاربرد کاشی‌های هفت رنگ در جهت آرایش آن از نوآوری‌های مدرن برخوردار شده است. نمای ورودی بنا را کاشی‌های فیروزه‌ای، لاجوردی، سیاه، سفید و زرد در قالب نقوش هندسی، جانوری و کتیبه پوشش داده از جمله بر بدنهٔ هر یک از مناره‌ها ١٢ بار نام پیامبر (محمد) به خط معقلی نوشته شده و در میان دو منارهٔ وسطی و ناحیهٔ پیشانی بنا تاج یا استوری تعبیه شده و درون ترنجی بر میان استوری نقش شیری در حال جدال با اژدها نقش بسته است در حالی که دو سرباز در دو طرف صحنه زانوزده و با تفنگ صحنه جدال شیر و اژدها را نشانه گرفته‌اند. در دو طرف ورودی نیز دو سرباز تفنگدار به قرینه بر روی کاشی نقاشی شده‌اند. نقش این سربازها، گل و برگ‌های رنگارنگ که بر اسپر هلالی بالای ورودی نقش بسته‌اند به وضوح انعکاس شیوه نگارگری واقعگرایانهٔ اروپایی را در آرایش بنا نشان می‌دهند.

آینه خانه دارای ۸ اتاق و ۲ تالار و ۳ ورودی است که هر سه ورودی به راهرو طبقه اول ختم می‌شود.

در بدو ورود به داخل ساختمان با حجره‌هایی در یک سمت و ۴ اتاق در سمت دیگر مواجه می‌شویم و در انتهای راهرو پلکان ما را به تالار آیینه در طبقه دوم هدایت خواهد کرد. در این طبقه علاوه بر تالار آیینه ۴ اتاق دیگر نیز وجود دارد.

اصلی‌ترین و تماشایی‌ترین بخش آیینه خانه، «تالار آیینه» است که ظاهراً بنای «آیینه خانه» نامِ خود را از آن گرفته است. تالار آینه دارای ۸ متر طول و ۳متر عرض است.

رویهٔ دیوارهای این تالار پوشیده از قطعات ریز و درشتِ آئینه در اشکال هندسی مختلف است که با مهارت در کنار هم چیده شده و اشکال بدیع، زیبا و متنوعی را ایجاد کرده‌اند. در مجموع ۱۷ طرح هندسی و گیاهی در آئینه‌کاری‌های این تالار اجرا شده است. درخشش آیینه‌هایی که بازدیدکنندگان را محاصره کرده‌اند، خیره‌کننده و حیرت‌آور است. قطعات آیینه طرح‌های گوناگون مانند چلچراغ، اسلیمی، مقرنس و نقوشی هندسی گوناگون را تشکیل داده‌اند از جمله نوادر ارزشمند دیگر تالار آیینه تصاویر و عکس‌های قدیمی ۱۳۴ نفر از شخصیت‌ها و رجال سیاسی دوران صفوی، زند و قاجار است که بر فراز دیوارها در ناحیهٔ گیلوئی (حدفاصل سقف و قاعده‌ها) در درون قابِ‌های آئینه نصب شده‌اند.

از جملهٔ آن تصاویر و عکس‌ها، تصویر شاه طهماسب و شاه عباس صفوی، کریمخان زند، آقا محمدخان قاجار، فتحعلیشاه قاجار و عکس‌های سران و شخصیت‌های والا مقام کشورهای همسایه و رؤسای ایلات تحت حاکمیت سردار مفخم است.

انتهای پیام/