پس از ثبت جهانی «منظر فرهنگی و تاریخی الموت و استحکامات وابسته» در فهرست میراث جهانی یونسکو، محمدحسن محبعلی، چهره ماندگار میراثفرهنگی و از پیشکسوتان برجسته حوزه حفاظت و مرمت آثار تاریخی، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، این رویداد را دستاوردی راهبردی برای ارتقای جایگاه تمدنی ایران در عرصه بینالمللی توصیف کرد و آن را گامی مؤثر در صیانت از یکی از ارزشمندترین مناظر تاریخی و فرهنگی کشور دانست.
محبعلی با اشاره به جایگاه ممتاز الموت در تاریخ و فرهنگ ایران اظهار کرد: الموت منظومهای کمنظیر از دژهای استراتژیک، مسیرهای تاریخی، سامانههای هوشمند تأمین و مدیریت آب، استقرارگاههای انسانی و چشماندازهای طبیعی است که در تعامل با یکدیگر، نمونهای برجسته از پیوند انسان، طبیعت و دانش مهندسی در تاریخ ایران را به نمایش میگذارند. همین ویژگیها، ارزش جهانی این منطقه را شکل داده و آن را در شمار شاخصترین مناظر فرهنگی کشور قرار داده است.
وی با تاکید بر اینکه ثبتجهانی حاصل یک فرآیند علمی، تخصصی و چندلایه است، افزود: هیچ پروندهای بدون پشتوانه پژوهشی و مستندات معتبر امکان حضور در فهرست میراث جهانی را ندارد. اثبات «ارزش برجسته جهانی» یک اثر، مستلزم سالها پژوهش میدانی، مستندسازی، مطالعات تطبیقی و همکاری گسترده متخصصان حوزههای مختلف است و پرونده الموت نیز بر پایه همین بنیان علمی تدوین و ارائه شده است.
این چهره ماندگار میراثفرهنگی تصریح کرد: ثبت جهانی نباید بهعنوان پایان مسیر تلقی شود؛ بلکه از لحظه ثبت، مسئولیتهای کشور در قبال حفاظت، مدیریت، پایش مستمر و انتقال ارزشهای این میراث به نسلهای آینده دوچندان میشود. یونسکو ارزش جهانی اثر را به رسمیت میشناسد، اما صیانت از این ارزش، بر عهده کشوری است که میراث در قلمرو آن قرار دارد.
محبعلی در تشریح ویژگیهای منحصربهفرد منظر فرهنگی الموت گفت: استقرار دژها بر فراز ارتفاعات صعبالعبور، معماری دفاعی متناسب با شرایط طبیعی، شبکههای پیشرفته ذخیره و انتقال آب، پیوند عملکردی میان قلعهها و بهرهگیری هوشمندانه از ظرفیتهای محیطی، جلوهای ممتاز از دانش فنی، سازمان اجتماعی و مدیریت سرزمین در دورههای تاریخی ایران است. این مجموعه، نمونهای ارزشمند از سازگاری خلاقانه انسان با محیط کوهستانی به شمار میرود و همین ویژگی، جایگاه آن را در نظام میراث جهانی تثبیت کرده است.
وی ثبت جهانی این اثر را فرصتی راهبردی برای معرفی هرچه گستردهتر تمدن ایران در سطح بینالمللی دانست و افزود: قرار گرفتن یک اثر در فهرست میراث جهانی، علاوه بر افزایش شناخت جهانی نسبت به پیشینه تاریخی و فرهنگی ایران، میتواند زمینهساز توسعه گردشگری فرهنگی، رونق اقتصاد محلی، ایجاد اشتغال پایدار و تقویت سرمایه اجتماعی در مناطق میزبان باشد؛ البته تحقق این اهداف، در گرو آن است که توسعه گردشگری بر پایه اصول حفاظت، اصالتبخشی و مدیریت پایدار صورت گیرد.
این پیشکسوت حوزه حفاظت و مرمت آثار تاریخی با اشاره به ظرفیتهای کمنظیر ایران در حوزه میراثفرهنگی اظهار کرد: ایران از غنیترین کشورهای جهان از منظر تنوع و عمق میراث تاریخی و فرهنگی است و هر ثبت جهانی، بخشی از هویت، حافظه تاریخی و دستاوردهای تمدنی این سرزمین را به جامعه جهانی معرفی میکند. الموت نیز نمادی از اندیشه، دانش مهندسی، مدیریت منابع، سازمان اجتماعی و توانایی انسان ایرانی در بهرهگیری هوشمندانه از محیط طبیعی است.
محبعلی همچنین نقش مردم را در حفاظت از میراثفرهنگی تعیینکننده دانست و گفت: حفاظت از آثار تاریخی، مسئولیتی دولتی نیست. مشارکت جوامع محلی، پژوهشگران، دانشگاهیان، فعالان حوزه گردشگری و تمامی شهروندان، ضامن پایداری حفاظت از این سرمایههای ملی است. هرچه آگاهی عمومی نسبت به ارزش میراثفرهنگی افزایش یابد، امکان حفاظت مؤثر و انتقال این سرمایهها به نسلهای آینده نیز تقویت خواهد شد.
وی در پایان تاکید کرد: ثبتجهانی، افتخاری ملی و سرمایهای بینالمللی برای ایران است؛ اما ارزش واقعی آن زمانی تحقق مییابد که با برنامهریزی علمی، مدیریت یکپارچه، حفاظت مستمر و مشارکت فعال مردم همراه شود. در چنین شرایطی، ثبت جهانی میتواند آغازگر فصلی تازه در صیانت از میراث فرهنگی، توسعه گردشگری پایدار، گسترش پژوهشهای علمی و معرفی هرچه شایستهتر تمدن ایران به جهان باشد.
پرونده «قلعه الموت و استحکامات وابسته» حاصل سالها پژوهش، مستندسازی، مطالعات میدانی و همکاری متخصصان میراثفرهنگی است که با اتکا به ارزشهای تاریخی، معماری، فرهنگی و طبیعی این منطقه تدوین شد و با ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو، بهعنوان سیامین اثر جهانی ایران، افق تازهای برای حفاظت، معرفی و بهرهبرداری پایدار از یکی از برجستهترین میراثهای تمدنی کشور گشوده است.
انتهای پیام/
نظر شما