محمد صالحی، کارشناس حوزه میراث فرهنگی در یادداشتی نوشت: راهبردهای جامع و فصلی جذب گردشگر در موزهها رویکردهای مدیریتی برای پویاسازی موزهها در چهار فصل سال
موزهها به عنوان نهادهای فرهنگی و هویتی، نقش بنیادینی در بازنمایی تاریخ، هنر، تمدن و سرمایههای معنوی یک کشور ایفا میکنند. با این حال، پویایی و اثربخشی این مراکز مستلزم تدوین راهبردهای هدفمند برای جذب مخاطب در تمامی فصول سال است. تغییرات اقلیمی، الگوهای سفر، تعطیلات رسمی و مناسبتهای فرهنگی، همگی بر میزان بازدید از موزهها تأثیرگذارند. از اینرو، مدیریت کارآمد موزهها نیازمند برنامهریزی فصلی و انعطافپذیر در حوزه بازاریابی فرهنگی، خدمات بازدیدکنندگان و تولید رویدادهای خلاقانه است.
در ایران، ظرفیتهایی چون موزه ملی ایران، موزه هنرهای معاصر تهران و موزه آستان قدس رضوی نشان میدهد که با برنامهریزی صحیح میتوان جریان گردشگری فرهنگی را در طول سال تثبیت و تقویت نمود.
بهار همافزایی با موج سفرهای نوروزی
فصل بهار، بهویژه ایام نوروز، اوج سفرهای داخلی در ایران محسوب میشود. در این مقطع، موزهها باید بخشی از بستههای گردشگری شهری تعریف شوند. طراحی تورهای ترکیبی شامل بازدید از اماکن تاریخی، بازارهای سنتی و موزهها، میتواند ماندگاری گردشگر در شهر را افزایش دهد.
راهکارهای پیشنهادی در این فصل شامل افزایش ساعات کاری در ایام تعطیل، ارائه تخفیفهای خانوادگی و بلیتهای گروهی، برگزاری نمایشگاههای موقت با موضوع آیینهای نوروزی، اجرای برنامههای آموزشی ویژه کودکان و نوجوانان است، همچنین تبلیغات هدفمند در شبکههای اجتماعی و همکاری با راهنمایان گردشگری میتواند نقش مهمی در هدایت مسافران به سوی موزهها ایفا کند.
تابستان تمرکز بر گردشگری خانوادگی و آموزشی
تابستان، فصل فراغت دانشآموزان و افزایش سفرهای خانوادگی است. در این دوره، جذابیت بصری و تعاملی اهمیت ویژهای دارد. موزهها میتوانند با ایجاد کارگاههای عملی، نمایشهای چندرسانهای و بخشهای تعاملی، تجربه بازدید را از حالت ایستا به پویا تبدیل کنند.
برگزاری اردوهای علمی، دورههای کوتاهمدت آموزشی، نشستهای تخصصی و جشنوارههای هنری تابستانی از جمله اقداماتی است که میتواند گروههای سنی مختلف را جذب نماید. استفاده از فناوریهایی مانند واقعیت افزوده و راهنمای صوتی چندزبانه نیز در ارتقای کیفیت تجربه بازدید مؤثر خواهد بود.
پاییز، جذب گردشگر فرهنگی و دانشگاهی
پاییز به دلیل بازگشایی دانشگاهها و کاهش ازدحام سفرهای تفریحی، فرصتی مناسب برای تمرکز بر گردشگری علمی و فرهنگی است. همکاری رسمی با دانشگاهها، پژوهشگاهها و مدارس میتواند جریان بازدیدهای گروهی هدفمند را ایجاد کند.
زمستان، توسعه گردشگری شهری و رویدادمحور
زمستان معمولاً با کاهش سفرهای برونشهری همراه است؛ اما این فصل میتواند زمان طلایی برای جذب شهروندان محلی باشد. اجرای برنامههایی نظیر «شبهای موزه»، جشنوارههای فرهنگی زمستانی، نمایشگاههای ویژه و برنامههای مناسبتی میتواند فضای گرم و پویایی در محیط موزه ایجاد کند.
همکاری با رسانههای شهری، تبلیغات محیطی در مترو و مراکز خرید، و ایجاد بستههای فرهنگی مشترک با سایر مراکز هنری، از جمله راهبردهای مؤثر در این فصل است. همچنین راهاندازی فروشگاههای فرهنگی و کافهموزهها میتواند زمان حضور بازدیدکنندگان را افزایش داده و درآمد جانبی ایجاد کند.
الزامات مدیریتی و زیرساختی
برای موفقیت در جذب گردشگر در تمامی فصول، چند اصل بنیادین باید مدنظر قرار گیرد:
بازاریابی حرفهای و دادهمحور: تحلیل آمار بازدید، شناخت گروههای هدف و تدوین کمپینهای فصلی.
تنوعبخشی به خدمات: ارائه خدمات چندزبانه، راهنمای دیجیتال، فروش آنلاین بلیت.
برندسازی فرهنگی: ایجاد هویت بصری یکپارچه و روایتپردازی جذاب پیرامون آثار.
همکاری بینبخشی: تعامل با شهرداریها، دفاتر خدمات گردشگری و رسانهها.
ارزیابی مستمر عملکرد: سنجش رضایت بازدیدکنندگان و بهبود مستمر کیفیت خدمات
جمعبندی
جذب گردشگر در موزهها فرآیندی مقطعی و اتفاقی نیست، بلکه نیازمند برنامهریزی فصلی است. هر فصل از سال ظرفیتها و مخاطبان خاص خود را دارد و موزهها باید با انعطافپذیری و خلاقیت، برنامههای متناسب با شرایط زمانی طراحی کنند. با بهرهگیری از ظرفیتهای گسترده فرهنگی کشور و مدیریت علمی، موزهها میتوانند از مراکز کمتحرک بازدیدی به قطبهای فعال گردشگری فرهنگی تبدیل شوند؛ مراکزی که نهتنها حافظ میراث تاریخیاند، بلکه موتور محرک توسعه فرهنگی و اقتصادی در سطح ملی و شهری محسوب میشوند.
انتهای پیام/
نظر شما