بهگزارش میراثآریا،پیشاشو؛ استقبال از ماه برکت مردم گیلان از نیمه شعبان با آیین "پیشاشو" به استقبال رمضان میروند. در این رسم، خانوادهها خانه و مسجد را پاک میکنند، لباسها را میشویند و آماده ورود به ماه مهمانی خدا میشوند. بسیاری نیز آخرین روز شعبان را روزه میگیرند تا با دلی پاک وارد رمضان شوند. این آیین نمادی از پاکی ظاهری و باطنی مردمان گیلان است.
آیین پاداش؛ تشویق روزهاولیها
در مناطق کوهستانی، سنتی زیبا برای تشویق نخستین روزه نوجوانان برپاست. اگر روزهدار کوچک روزهاش را کامل بگیرد، پدر یا پدربزرگش سهمی از گاو یا گوساله خانواده را به نام او میکند. این پاداش نماد بلوغ معنوی و اجتماعی کودک است؛ خاطرهای که تا سالها در دل او باقی میماند.
بانگ سحر؛ نوای بیدارباش ایمان
آیین سحرخوانی با نداهایی چون "سحر شده، خواب نمانید" هنوز در بسیاری از نقاط گیلان زنده است. مناجاتخوانان، یک ساعت پیش از اذان صبح در کوچهها آوازهای معنوی سر میدهند تا مردم برای سحری بیدار شوند. طنین دعا و نیایش در سکوت سحر، روح رمضان را در فضای روستاها و شهرها جاری میسازد.
بانگ خروس سفید و ستاره میزان؛ نشانههای زمان در گذشته
در روزگار قدیم، مردم با بانگ خروس سفید زمان سحر را تشخیص میدادند. آوازهای خروس، مراحل بیداری، پخت غذا و پایان سحری را مشخص میکرد. همچنین برخی از کوهنشینان با رصد ستاره "میزان" زمان خوردن و توقف سحری را میسنجیدند؛ روشی دقیق و زیبا که نشان از هماهنگی زندگیشان با طبیعت داشت.
عشرخوانی؛ حلقههای قرآنی بانوان
در ماه رمضان، زنان گیلانی در خانهای گرد هم میآیند تا قرآن بخوانند و با هم دعا کنند. این جلسات، افزون بر جنبه عبادی، پیوندی گرم میان بانوان محله ایجاد میکند و روح جمعی رمضان را زنده نگه میدارد.
شبخوانی؛ مناجاتهای رمضانی
پس از نماز عشاء، مراسم شبخوانی توسط گروههایی از مردم برگزار میشود. آنان اشعار مذهبی، مناجات و دعاهای شب را زمزمه میکنند. شبخوانی فرصتی برای آرامش، همدلی و تقویت ایمان جمعی است.
مال امام؛ کمک به مسجد و روحانیون
در ماه رمضان، هیئت امنای مساجد روستاها برای روحانی مهمان خانهای تدارک میبینند و خوراک او را تهیه میکنند. همچنین میان نماز ظهر و عصر، مردم در قالب "مال امام" کمکهایی برای تعمیر مسجد یا تأمین نیاز روحانی جمعآوری میکنند. این سنت، جلوهای از تعاون و ایمان اجتماعی گیلانیهاست.
سفرههای افطار و سحر؛ طعم ایمان و سنت غذاهای افطار در گیلان ترکیبی از سادگی و اصالت است. آغاز افطار با چای گرم، نمک و خرما همراه است و پس از آن نان، پنیر، سبزی، آش کشک، شامی، فرنی و حلوا سرو میشود. در شبهای قدر، بانوان آش نذری حضرت فاطمه زهرا (س) را میپزند و میان نیازمندان توزیع میکنند.
رشتهخشکار؛ شیرینی ۳۰۰ ساله رمضان
"رشتهخشکار" شیرینی سنتی گیلان است که بیش از سه قرن قدمت دارد. این خوراک از آرد برنج، گردو و شربت تهیه میشود و در فهرست میراثفرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسیده است. در سفرههای افطار، معمولاً آن را همراه فرنی میخورند.
- حلوا ضیابری؛ طعم ۵۰۰ ساله اصالت
حلوا ضیابری، از منطقه ضیابر گیلان، یکی از نفیسترین شیرینیهای محلی با پیشینهای حدود پانصد سال است. این حلوا بهصورت لایهای پخته میشود و برای پذیرایی یا سوغات به کار میرود؛ میراثی ماندگار که در فهرست ملی میراث ناملموس ایران ثبت شده است.
وعده سحر؛ انرژی روزهدار
در سحرگاهان، سفرهها با خورشهای سنتی و مقوی چون باقالاقاتق و ترشتره آراسته میشوند. برنج محلی، تخممرغ تازه و سبزیهای معطر گیلان، انرژی مورد نیاز روزهداری را فراهم میسازد.
شبهای پرجنبوجوش رمضان
پس از افطار، فضای شهرها و روستاهای گیلان زنده و پرتحرک میشود. مردم به گردش شبانه میروند و از خوراکیهای محبوب چون فالوده اختهای، آبمیوههای محلی و بستنی سنتی لذت میبرند. رمضان در گیلان، شبهایی گرم و پرشور دارد.
آیین شبهای قدر و عید فطر
احیای شبهای نوزدهم و بیستویکم با نذر آشهای محلی و تلاوت قرآن از رسوم مهم این ماه است. در شب آخر، مردم زکات فطریه را جدا میکنند و صبح روز عید در نماز عید شرکت مینمایند. پس از آن دیدار از بزرگان فامیل و تبریک عید، پایان ماه بندگی را رقم میزنند.
خودسازی
رمضان در گیلان، ماه تمرین اراده و پالایش روح است. روزهداری بهانهای برای مهار نفس، دوری از گناه و بازگشت به زلال ایمان میشود. تدبر در قرآن و عمل به آموزههای آن، انسان را در مسیر رشد معنوی قرار میدهد و بار دیگر روح جمعی را به سوی پاکی و وحدت سوق میدهد.
انتهای پیام/
نظر شما